De schatkist gaat weer wat risico dragen

Garantstelling moet kredieten voor ondernemers op gang helpen. Tijdelijk.

Er is hoop voor de kleine ondernemer die maar geen krediet kan krijgen bij de bank: de overheid gaat helpen met garanties. Als geldschieters kunnen terugvallen op de schatkist, durven ze eerder geld uit te lenen.

Fijn voor de ondernemer die hierdoor kans krijgt uit te breiden. Maar hoe valt dit te rijmen met de constatering van minister van financiën Dijsselbloem dat de garanties van de staat de laatste jaren fors zijn opgelopen en dat het oppassen is?

Het leek bij aanvang van de kredietcrisis in 2008 dé oplossing: deel garantstellingen uit. Dat kost de staat niets, maar geeft banken en bedrijven wel vertrouwen. En dus kwam er een groot Europees garantiefonds dat vooral de zuidelijke lidstaten aan leningen moest helpen. Banken die op omvallen stonden werden geholpen met leningen en garanties, en er kwamen allerlei, vaak kortlopende regelingen voor kredietgaranties.

Tot de eerste lichten op rood sprongen. De huizencrisis noopte woningbezitters een beroep te doen op de Nationale Hypotheek Garantie. In 2008 had de overheid garanties uitstaan ter waarde van 13 procent van het bruto binnenlands product, vier jaar later was dat 43 procent van het bbp: meer dan 250 miljard euro. Nederland moest oppassen voor zijn reputatie en zijn AAA-status.

Een commissie ging aan de slag en concludeerde dat veel garanties worden gezien als gratis, terwijl die grote budgettaire gevolgen kunnen hebben. Dijsselbloem nam eind vorig jaar aanbevelingen van de commissie over: hij zou geen garanties meer afgeven tenzij het echt nodig zou zijn.

Nu zit het kabinet met een dilemma. Banken lenen kleine ondernemers nauwelijks nog geld. Ze hebben jarenlang te makkelijk kredieten verstrekt die achteraf te risicovol werden ingezet. Daar wilde het kabinet een einde aan maken. De bewindslieden van economische zaken en financiën willen banken dan ook niet dwingen over de brug te komen.

Maar het kabinet ziet het ook niet als zijn taak om zelf kredietverstrekker te worden. Hoe zorg je dan dat midden- en kleinbedrijf toch kunnen groeien? Oplossing: er moeten partijen op de markt komen die wél geld willen steken in nieuwe projecten. Er is al een fonds voor, en verzekeraars en pensioenfondsen bakkeleien nog over een nieuw investeringsfonds (NII). Om die fondsen een zetje te geven gaat het kabinet toch weer wat extra risico's op zich nemen.

Gaat Dijsselbloem nu in tegen zijn eerdere conclusie dat de schatkistbewaarder moet oppassen met het verstrekken van garanties? Dijsselbloem vindt van niet. Want hulp wordt alleen geboden waar de kredietmarkt onvoldoende tot ontwikkeling komt. Zodra dat verbetert, moet de hulp worden afgebouwd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden