De saxofoon past wel bij Bach

Interview | Speel Bach en iedereen heeft er een mening over. De opname van saxofonist Lars Niederstrasser is dan ook gedurfd, 'maar ik kon er niet van afblijven'.

Wie denkt dat de muziek van Marin Marais en vader en zoon Bach alleen goed klinkt op luit, fluit en viola da gamba, heeft het mis. Saxofonist Lars Niederstrasser (29) bewijst op zijn debuutalbum het tegenovergestelde. Zijn solodebuut, wel te verstaan, want met het Berlage Saxophone Quartet en het ensemble Selmer Saxharmonic verscheen al het één en ander van hem.

Deze leerling van de Nederlandse saxofoongoeroe Arno Bornkamp kende de barokke harmonieën van vroeger, op de piano. Veilig terrein voor een eerste cd. Hoewel, neem Bach op en iedereen heeft er een mening over: dat moet zo, dit kan niet, en dat mag wel.

Niederstrasser: "Best gedurfd, inderdaad, maar ik kon er niet van afblijven. Dat de eerste saxofoons in de negentiende eeuw werden gebouwd en dat het instrument dus alleen geschikt zou zijn voor romantisch repertoire en alles wat daarna komt, vind ik geen prettig uitgangspunt. Het leuke van saxofoon is nu juist dat er zo weinig gebaande paden zijn, er ligt veel open, er is ruimte voor het experiment."

Niederstrasser studeerde in Amsterdam en Parijs en hield het ambacht op diverse saxofoons warm, van sopraan tot bas. Ook daarin voelt hij zich niet beperkt. Op de cd horen we hem op de sopraansax in onder meer Bach senior en zoon Carl Philipp Emanuel.

"Dit instrument is het wendbaarste, je kunt op een sopraan makkelijk springen tussen de verschillende stemmen. Barok betekent: stemmen uitlichten. Daar zit voor mij de uitdaging in dit repertoire. De muziek die écht voor saxofoon is geschreven, bevat vooral veel mooie melodieën. Barokmuziek bestaat uit lagen, is harmonisch gecomponeerd."

Hoe haalt hij die stemmen uit de muziek? "Ik probeer zoveel mogelijk een verhaal te vertellen door het karakter van ieder lijntje te doorgronden. Dat is het leuke, het is alsof ik in mijn eentje saxofoonkwartet speel. Wat ik absoluut niet wil is een saxofoonsausje, dat het zo lekker gesmeerd klinkt. Als je alleen maar fijn speelt, krijg je het gevoel van een luxe limousine. Wanneer je in articulatie en frasering de extremen opzoekt - fluisteren en schreeuwen - kun je kleurverschillen bereiken. En in die verschillen zit het verhaal."

Puurheid

"Nog meer dan bij andere stijlen gaat het in de barok ook om het bouwwerk dat de muziek zelf vormt. De structuur in Bachs Partita BWV 1013 is zo ongelofelijk mooi. Het juiste evenwicht tussen de puurheid van de muziek en je eigen inbreng is ook belangrijk. Het moet niet over mij gaan wat je hoort, geen effecten, alles moet uit de muziek komen."

"Ook uit de klassieke periode valt veel te halen voor ons. De ontwikkeling in de muziek kun je met de kennis van nu volgen op je saxofoon. Je hoeft niet te blijven steken in de negentiende-eeuwse romantische stukken, dat is zonde van de mogelijkheden van het instrument. En ik denk dat het uiteindelijk ook niet uitmaakt of je iets uitvoert op een saxofoon, zingende zaag of welk ander instrument dan ook. Een van mijn grote raadgevers bij deze opname, de blokfluitist Walter van Hauwe, zei me: 'Deze werken gaan niet over jou, je bent een passant, die stukken bestaan al vierhonderd jaar, die hebben al heel veel mensen langs zien komen, ze zijn groter dan wij.'

"Zo is het natuurlijk. Zodra je begrijpt hoe een werk in elkaar zit, de mogelijkheden snapt, kun je de muziek met respect behandelen, en daar gaat het om. Wat ik ook graag wilde is het contrast van een ander, lager geluid in een aantal van deze stukken. In Tallis, Des Prez en Dowland - de eerste singer-songwriter ooit - klinken er vier baritonsaxofoons; prettig voor het gehoor, die afwisseling."

Meer saxofoon binnenkort in het Muziekgebouw aan 't IJ: het festival SAX14 van 20-23 november haalt de internationale saxofoonwereld naar Amsterdam. Info: muziekgebouw.nl

Lars Niederstrasser featuring the Four Baritones - Marais, Des Prez, Bach e.a.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden