De rust is weergekeerd in Macedonië, nu de banen nog

Door de tragische dood van Boris Trajkovski, die in februari neerstortte boven Bosnië, moeten de Macedoniërs vandaag naar de stembus om een nieuwe president te kiezen.

Nicole Lucas

AMSTERDAM - Zelf zegt Branko Crvenkovski dat hij alleen maar goede bedoelingen heeft. ,,Ik denk dat mijn ervaring Macedonië de goede kant op kan blijven sturen,” zei hij toen hij vorige maand bekendmaakte zijn post als premier in te willen ruilen voor die van president. Opposanten hebben hun twijfels: waarom zou deze toch nog jonge politicus (41) zijn machtige positie inruilen voor een plek die toch vooral een ceremoniële functie heeft?

De ruim twee miljoen inwoners van de kleine Balkanrepubliek lijkt het antwoord weinig te kunnen schelen. Opiniepeilingen geven de leider van de leider van de Sociaal-Democratische Alliantie van Macedonië in ieder geval een voorsprong op zijn drie concurrenten bij de eerste ronde van de presidentsverkiezingen vandaag. De tragische dood van Boris Trajkovski, die in februari omkwam bij een vliegtuigongeluk op de dag dat Macedonië officieel het lidmaatschap van de EU wilde aanvragen, heeft deze stembusgang nodig gemaakt.

Crvenkovski, een ex-communist, is verreweg de meest ervaren van de vier kandidaten - twee Slavische en twee Albanese Macedoniërs. Hij werd in 1992 ministerpresident van Macedonië, dat zich kort daarvoor had losgemaakt uit Joegoslavië. De wereld hield in die tijd zijn hart vast: het land werd een toekomst vol conflicten voorspeld. Zo hield Griekenland absoluut niet van de nieuwe staat en datzelfde gold ook voor een deel van haar eigen inwoners: de Albanese minderheid was bang dat onafhankelijkheid haar positie zou verslechteren.

Crvenkovski dwong destijds respect af voor de wijze waarop hij Macedonië in rustiger vaarwater wist te brengen. In 1998 stuurden de kiezers hem toch naar huis, uit onvrede over het uitblijven van economische vooruitgang. Vier jaar later mocht hij weer terugkomen, nadat het land even aan de rand van de - al zo lang voorspelde - burgeroorlog tussen Slavische en Albanese Macedoniërs had gestaan.

Ook deze keer heeft hij voor rust weten te zorgen, maar ook nu gaat het hem economisch minder goed af. De werkloosheid is hoog, buitenlandse investeerders laten het afweten. Ze blijken niet gevoelig voor het argument dat Macedonië de ideale combinatie van een hoogopgeleide én goedkopeberoepsbevolking heeft.

De rechtse oppositionele VMRODPME, dat de hartchirurg Sasko Kedev kandidaat heeft gesteld voor het presidentschap, heeft Crvenkovski dan ook beschuldigd van een 'strategische terugtocht'. ,,Maar het presidentschap mag geen rustplaats zijn voor politici die hebben gefaald,” aldus een woordvoerder van de partij. Dat Kedev nog nauwelijks ervaring heeft met het politieke spel - hij is sinds 2002 parlementslid - wordt volgens zijn aanhangers 'gecompenseerd' door diens buitenlandervaring: Kedev woonde en werkte in Italië en de VS. ,,Hij kent de geest van Europa.”

Hoewel de kiezers meldden vooral naar persoonlijkheid en programma van de kandidaat te kijken, is etniciteit in de praktijk het eerste criterium. Volgens een volkstelling uit 2002 is 25 procent Albanees en ruim 60 cent Macedoniër. Dat betekent dat de twee Albanese kandidaten - die net als hun Slavische mede-kandidaten het EU-lidmaatschap boven aan hun 'te doen'-lijst hebben staan - kansloos zijn.

Dat wil niet zeggen dat ze geen invloed hebben. Want hoewel Crvenkovski in de peilingen voorop gaat, is de kans klein dat hij vandaag een absolute meerderheid krijgt. Over twee weken moet hij dan opnieuw aan de bak tegen Kedev. Ongetwijfeld zullen de twee Albanese verliezers - Gezim Ostreni van de regerende Albanese Democratische Unie voor Integratie en Zoedi Xhelili van de oppositionele Democratische Partij van Albanezen - een stemadvies uitbrengen. Dat leidde al eerder tot verrassende uitkomsten. Zoals in 1999, toen Trajkovski in de tweede ronde alsnog met de eer ging strijken dankzij de steun van de Albanese kiezers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden