De russificatie sluipt de Hongaarse politiek binnen

‘We hebben onszelf de kans gegeven Hongarije te verdedigen’, verklaarde Viktor Orbán in zijn overwinningsspeech.  Beeld Getty Images
‘We hebben onszelf de kans gegeven Hongarije te verdedigen’, verklaarde Viktor Orbán in zijn overwinningsspeech.Beeld Getty Images

De Hongaarse politiek schuift op richting een Russisch model waarin de media in handen zijn van de staat, de premier zich omringt met bevriende oligarchen en het liberalisme de grootste vijand is.

De eerste wetten die de Hongaarse premier Viktor Orbán door het nieuwe parlement gaat loodsen, hebben als veelzeggende titel: Stop Soros. Het is een directe aanval op maatschappelijke organisaties die voortaan 25 procent belasting moeten betalen op buitenlandse giften.

Orbán mag zich na de verkiezingen van dit weekend voor de derde keer op rij premier van Hongarije noemen. Als hij zijn termijn vol maakt, is hij in 2022 twaalf jaar achter elkaar aan de macht – zijn vier jaar premierschap tussen 1998 en 2002 niet meegerekend. Zijn partij, Fidesz, haalde voor de derde keer op rij zelfs een tweederde meerderheid in het parlement. Dat betekent dat Orbán de grondwet mag veranderen.

“Wij hebben een enorme strijd geleverd, we hebben een cruciale overwinning geboekt, we hebben onszelf de kans gegeven Hongarije te verdedigen”, zei de premier in zijn overwinningsspeech. Dat maatschappelijke organisaties de eerste slachtoffers zijn, verrast niemand. Zijn verkiezingscampagne werd gedomineerd door de aanval te openen op zijn belangrijkste vijand: George Soros. De Hongaars-Amerikaanse filantroop staat voor alles wat Orbán verafschuwt: een open samenleving waarin plek is voor andersdenkenden, en het liberale gedachtegoed een centrale plek inneemt.

Russische trekjes

In Orbáns wereld passen geen migranten, of een kritisch middenveld of onafhankelijke media. Zijn politieke model begint Russische trekjes aan te nemen. De aanval die hij inzet op maatschappelijke organisaties, die in Rusland als spionnen te boek staan, is slechts één voorbeeld. Het creëren van een vijand is een andere illustratie. Soros in het geval van Hongarije, oud-schaker en oppositiepoliticus Gary Kasparov in het geval van Rusland. De verwachting is dat die russificatie de komende jaren verder wordt doorgevoerd, vrezen critici.

Zijn laatste termijn gebruikte de Hongaarse premier om de media onder controle te brengen van de staat. Afgekeken van Rusland waar president Poetin aan het begin van zijn presidentschap kritische oligarchen wegwerkte bij tv-zenders, maakte Orbán de afgelopen maanden dankbaar gebruik van de staatstelevisie om de kiezers te overtuigen. Veelzeggend is dat de Hongaarse tv op verkiezingsdag fragmenten uit 2015 herhaalde – het moment dat duizenden migranten de grens met Hongarije passeerden. Het blijkt te werken, vooral Hongaren op het platteland zijn in hun informatievoorziening afhankelijk van de tv. Die bevooroordeelde media hebben de verkiezingen wel ontsierd, oordeelde de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa vandaag.

Ook op andere vlakken lijkt Hongarije af te stevenen op een Russisch model. Orbán heeft zich de afgelopen jaren omringd met getrouwen, en bevriende oligarchen krijgen opdrachten voor de bouw van voetbalstadions (voetbal is Orbáns grote passie) en de aanleg van wegen. Net als Poetin. Die geeft zijn oude judovrienden, de gebroeders Rotenberg, de belangrijkste opdrachten – met als voorlopig hoogtepunt de aanleg van de brug tussen Rusland en de Krim.

Corruptie

Onlangs werd de schoonzoon van Orbán door corruptiewaakhond Olaf op de vingers getikt. Hij zou bij de aanleg van straatverlichting voor miljoenen hebben gefraudeerd met EU-geld. Zo zijn er meer verdenkingen van corruptie.

In tegenstelling tot Rusland heeft Hongarije namelijk wel wat te vrezen. In het uiterste geval kan Europa de subsidies aan Hongarije opschorten, zeker als de corruptie aanhoudt. Het zal niet makkelijk zijn om dat te bewijzen, al was het maar omdat een instituut als Olaf in zijn onderzoek afhankelijk is van de gegevens die nationale aanklagers aanleveren. Juist die zijn vaak op de hand van Orbán.

Hoewel Orbáns retoriek in de richting van de Europese Unie vijandig van toon is, is het de vraag hoe ver hij daadwerkelijk wil gaan als het erop aankomt. Dat wil zeggen als de subsidies in gevaar komen. Veelzeggend is een plan uit 2012 om de pensioenleeftijd voor rechters te verlagen. Het Europees Hof van Justitie oordeelde destijds dat die maatregel vriendjespolitiek in de hand zou werken. Orbán bond in en paste het plan aan.

Lees ook:

De trouwste aanhangers van de Hongaarse premier Viktor Orbán zijn oudere vrouwen. Hij koestert hen, zij bewonderen hem. Lees de reportage van onze correspondent Runa Hellinga. 'God heeft u gebracht.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden