De Russen komen!

Niet Ajax of PSV, maar het Brits-Nederlandse concern Corus kreeg na de Britse voetbalclub Chelsea de Russen over de vloer. IJzermagnaat Alisjer Oesmanov (50) verwierf in korte tijd een aandeel van iets meer dan 11 procent, waarmee de Rus de op een na grootste aandeelhouder is van het staal-en aluminiumconcern. De Russische aluminiumtycoon Oleg Deripaska (35) bezit op dit moment 3 procent van de aandelen. Wie zijn deze Russen en wat willen ze met Corus, de verlieslijdende fusie van British Steel en 'onze' Hoogovens?

Oesmanov bracht onlangs een bezoek aan Nederland en wond er geen doekjes om. De fusie, uit 1999, van British Steel en Hoogovens noemde hij 'absurd', omdat de winsten van de Nederlandse poot de laatste jaren verdampten in Britse megaverliezen. De Nederlanders zouden volgens Oesmanov meer inspraak in het bestuur moeten krijgen. De uitgesproken Oesmanov aast op een zetel in de raad van commissarissen, wat de Britten hem tot nu toe weigerden.

Het lijkt of ze bij Corus een beetje bang zijn voor de tycoons uit het wildeoosten. En voorzichtigheid is op zijn plaats, want de twee Russische investeerders zijn in alle opzichten anders dan hun westerse partners. Oesmanov heeft gezegd niet uit te zijn op zomaar een goed rendement op zijn investering. Als eigenaar van enkele ijzermijnen en staalbedrijven, zou hij graag zien dat 'zijn' erts in de Hoogovens verdwijnt. Met enige handigheid zouden de Russen de Europese handelsrestricties voor het Russische erts kunnen omzeilen.

In Rusland staat Oesmanov bekend als iemand die graag bluft over zijn bedoelingen. Zo zou hij bij aankoop van een in 1996 ontdekte diamantmijn in Archangelsk gezegd hebben dat hij zelf de exploitatie ter hand wilde nemen. Toen puntje bij paaltje kwam, was het hem te doen om prijsopdrijving voor een andere gegadigde, het Zuid-Afrikaanse diamantconcern De Beers. In dit licht zou Oesmanovs poging meer invloed te krijgen bij Corus ook dienen om de prijs van zijn eventuele uitkoop op te drijven. De jurist Oesmanov heeft al een carrière achter de rug in de roerige financiële wereld van het postcommunistische Rusland. In 1998 kreeg hij voet aan de grond bij Gazprom, waar hij het schopte tot topman van Gazprominvestholding. Dit dochterbedrijf vertegenwoordigt de belangen van management en aandeelhouders van het grootste gasconcern ter wereld.

Via Gazprom kreeg Oesmanov, onder de oude topman Vjachirev, zijn belangen in de staalindustrie. Met de komst van president Poetin, die Vjachirev verving door een eigen man, wankelde Oesmanovs positie. Maar hij overleefde de machtswisseling en kreeg met de nieuwe topman Miller van Gazprom een goede band.

Een niet denkbeeldig scenario is dat Deripaska aast op de aluminiumdivisie van Corus. In dit scenario - van de toonaangevende Russische financiële krant Vedomosti - zou Oesmanov niet meer dan een wegbereider zijn voor Deripaska. Een woordvoerder van Deripaska's investeringvehikel Bazovoj Element ontkende berichten in de Financial Times dat Oesmanov en Deripaska bij Corus gezamenlijk optrekken. Partners of niet, in financiële termen is Oesmanov een dwerg vergeleken bij de reus Deripaska. Deze jonge natuurkundige en econoom is een van de bijna twintig Russische multimiljardairs, met een door Forbes geschat vermogen van 1,5 miljard dollar. Deripaska zag als student de geweldige mogelijkheden die de privatiseringen onder oud-president Jeltsin boden. Stukje bij beetje schraapte hij de 'vouchers' - de volksaandelen die Jeltsin uitgaf - van de aluminiumfabriek in Sajansk bij elkaar.

Met steun van de nietsontziende aluminiummagnaat Michail Tsjernoj legde hij de basis voor zijn imperium. De banden met deze maffiabaas bezorgden hem later bij zijn bezoek aan Davos - waar hij gelauwerd werd als zakenman - nog juridische moeilijkheden. In de Siberische aluminiumoorlogen, waarin de gigantische buit van voormalige staatsbedrijven met geweld werd verdeeld, overleefde Deripaska een aanslag met een granaatwerper. En hij overwon. Hij richtte aluminiumgigant Roesal op samen met Roman Abramovitsj, de oligarch die vorig jaar de Britse voetbalclub Chelsea kocht. Naar verluidt is ook Deripaska fan van Chelsea en bezit hij een huis in London.

De betrokkenheid van Deripaska bij de oude politieke clan rond Jeltsin, net als collega's Abramovitsj en Berezovski, bracht hem onder president Poetin in de gevarenzone. Deripaska had volgens de geruchtenmolen een poosje verkering met de dochter van Berezovski, en is getrouwd met de dochter van Jeltsins stafchef Joemasjev. Maar de veranderde politieke wind voelde hij uitstekend aan. In 1998 was hij nog politiek sponsor van de liberale oppositiepartij Jabloko, in 2000 steunde hij Poetins campagne. Onlangs stelde hij op eigen initiatief voor dat de oligarchen hun rijkdommen zouden delen met de maatschappij, door driekwart van hun megawinsten te investeren in liefdadigheid.

Dat is precies wat Poetin wil zien, maar Deripaska zou desondanks nog niet veilig zijn voor het Kremlin. Hij is een grote tegenstander van de energiehervormingen, aangezien de aluminiumindustrie floreert bij een lage energieprijs. Geen wonder dus dat hij dezelfde route als Abramovitsj volgt en zijn ogen heeft gericht op het buitenland. Investeren in westerse bedrijven biedt bescherming en financiële zekerheid als de nood in eigen land aan de man komt.

Deripaska heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij de grootste aluminiumtycoon ter wereld wil worden. En Corus? Dat krijgt er met de komst van de Russen een paar kleurrijke bladzijden geschiedenis bij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden