De Russen hielpen Trump bij zijn verkiezing, maar Mueller vindt geen bewijs voor samenspanning

Robert Mueller. Beeld Getty Images

Donald Trump kreeg bij zijn verkiezing in 2016 hulp van de Russen, maar hij of zijn campagne-organisatie spanden niet met hen samen. En mede daarom kunnen acties van de president die het onderzoek daarnaar belemmerden, niet worden beschouwd als een strafbare ‘belemmering van de rechtsgang’.

Trump reageerde opgetogen. “Geen samenspanning. Geen belemmering. Compleet en totaal vrijgepleit. Houd Amerika groots!” twitterde hij vanuit zijn buitenhuis Mar-a-Lago in Florida. Daar had hij sinds vrijdagavond gespannen maar hoopvol afgewacht tot minister van justitie William Barr de voornaamste conclusies zou openbaren uit het eindrapport dat Mueller die dag bij hem had ingeleverd.

Trump putte die hoop uit het enige resultaat dat toen al bekend werd gemaakt: dat Mueller geen andere strafvervolgingen adviseerde dan de 37 die hij tot nu toe instelde, tegen Russische hackers en bedrijven, maar ook tegen zes naaste medewerkers en medestanders van de president. Dat betekent met name dat Trumps zoon Donald jr. en zijn schoonzoon Jared Kushner niet worden beschuldigd van liegen tegen het Congres of de FBI over hun contacten met Russen.

'Vrolijke geen-samenspandag!’

Vermoed werd dat ze dat deden over een veelbesproken bijeenkomst in 2016 in Trump Tower, waar ze van een Russische advocate schadelijke informatie verwachtten over Hillary Clinton, afkomstig van de Russische regering. Het uitblijven van verdere vervolgingen was voor het Republikeinse Congreslid Matt Gaetz vrijdagavond al reden om presentator Tucker Carlson op de conservatieve tv-zender Fox News een ‘vrolijke geen-samenspandag’ te wensen.

De Democraten zetten zich vanaf dat moment schrap voor een in hun optiek teleurstellende boodschap, en eisten bij voorbaat dat het volledige rapport van Mueller openbaar zou worden, niet alleen de conclusies die minister van justitie Barr verplicht was aan het Congres te geven. Eerder drongen in een stemming in het Huis van Afgevaardigden zowel Democraten als Republikeinen daar op aan.

In feite zegt Mueller, die in totaal 500 getuigen ondervroeg, maar één ding zeker te weten: dat de Russen flinke inspanningen deden om Trump de verkiezingen te laten winnen, maar zonder dat er sprake was van afspraken daarover met Trump of medewerkers van zijn campagne.

Niets te verbergen

Over de tweede politiek brisante vraag, of Trump het justitieel onderzoek daarnaar belemmerde, bijvoorbeeld toen hij FBI-directeur James Comey ontsloeg, zegt Mueller dat niet te kunnen bewijzen, maar ook niet uit te kunnen sluiten. Hij laat dat oordeel over aan zijn baas, de minister van justitie.

Die schreef het Congres vandaag dat hij samen met onderminister Rod Rosenstein, die Mueller benoemde en lange tijd toezicht hield op het onderzoek, concludeerde dat Trump dat niet deed. Ze redeneren dat als Trump niet samenspande met de Russen, hij niets te verbergen had, en dat handelingen die de rechtsgang verstoren daardoor niet kunnen zijn gepleegd met ‘corrupt oogmerk’.

Hoe zuinig ook, dat oordeel is een grote morele overwinning voor Trump, die sinds de benoeming van Mueller in mei 2017 in bijna elk contact met de pers benadrukte dat er ‘geen samenspanning’ was. Vermoedelijk zal hij dat blijven doen, maar er voortaan niet meer bij zeggen dat het onderzoek daarnaar het werk was van een ploeg bevooroordeelde ‘kwade Democraten’ onder leiding van een gefrustreerde jurist die na het ontslag van Comey eigenlijk FBI-directeur had willen worden maar door Trump werd afgewezen.

Kans nihil

Het rapport van Mueller geeft de Democraten wel een opening om het oneens te zijn met Barr en Rosenstein over het al of niet belemmeren van de rechtsgang, mits ze er alle details uit krijgen. Die kunnen hen ook helpen bij een onderzoek dat in het Huis van Afgevaardigden loopt naar de gang van zaken rond de verkiezingen en daarna.

Dat onderzoek kan nog altijd tot de politieke conclusie leiden dat Trump de rechtsgang heeft belemmerd – een zonde die de presidenten Nixon en Clinton zo zwaar werd aangerekend dat het wapen van impeachment in stelling werd gebracht.

Maar bij gebrek aan een overtuigend en vernietigend oordeel daarover van een politiek onafhankelijke en gerespecteerde jurist is de kans nu nihil geworden dat de Republikeinen daaraan hun steun – die in ieder geval getalsmatig onmisbaar is – zullen willen geven.

Lees ook:

Het rapport van Mueller komt eraan: is Trump een opportunist of een marionet van de Russen?

Wie was er op de hoogte van de Russische bemoeienis met de presidentsverkiezingen van 2016? En heeft de winnaar, Donald J. Trump, of zijn omgeving de waarheidsvinding gedwarsboomd? 

Mueller is klaar met zijn rapport, Trump hoopt vrijgepleit te worden

Het onderzoek naar de Russische inmenging in de Amerikaanse presidentsverkiezingen is klaar. Het rapport van speciaal aanklager Robert Mueller is in handen van minister van Justitie William Barr.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden