'De Rotterdamse politiek mist een nieuwe Pim Fortuyn'

'Pim Fortuyn verstond de taal van de tijd.' Beeld Ed OUdenaarden, ANP

Tegen Pim Fortuyn was tien jaar geleden geen kruid gewassen. Hij denderde over al zijn politieke tegenstanders heen, nam in het debat gevraagd en ongevraagd het voortouw en bracht mensen in beweging, zowel voor- als tegenstanders.

Tot Volkert van der G. op 6 mei 2002 even na zes uur 's avonds in het Mediapark in Hilversum Fortuyn van dichtbij in het hoofd schoot. De politicus overleed ter plaatse. Nederland was diep geschokt en Rotterdam, bakermat van Fortuyn en zijn beweging, werd een stad in verwarring.

De naam van Pim Fortuyn wordt tien jaar later in brede kring nog veelvuldig genoemd. Wie in krantenarchieven duikt, komt vrijwel dagelijks zijn naam tegen, in relatie tot de meest uiteenlopende onderwerpen. Nog altijd wordt Fortuyn gezien als controversieel, scherp, intelligent, hard, zakelijk, chic, provocerend, duidelijk en ook charismatisch.

Op 6 maart 2002 boekte hij bij de gemeenteraadsverkiezingen met zijn Leefbaar Rotterdam een historische overwinning. Hij behaalde vanuit het niets zeventien zetels, zes meer dan de aan de Coolsingel decennialang oppermachtig gebleven PvdA.

Fortuyn zou met zijn nieuwe partij LPF meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen van 15 mei 2002. Negen dagen ervoor werd hij echter vermoord. De verkiezingen gingen door en de LPF haalde 26 zetels. De PvdA in de Tweede Kamer werd vrijwel gehalveerd: van 45 naar 23 zetels.

"De partij bevond zich in verdoofde toestand", herinnert Peter van Heemst, toenmalig Tweede Kamerlid van de PvdA en huidig lid van de gemeenteraad van Rotterdam, zich. "De ontreddering was enorm. Fortuyn verstond de taal van de tijd. Hij trok bijvoorbeeld een vergelijking tussen gevangenis en verpleeghuis: één op één in de cel, maar zes zieken op één kamer in de verpleging. Fortuyn creëerde een beweging en kreeg steun van een beweging die er al was: ontevreden, in de politiek teleurgestelde mensen."

Het televisiedebat na de gemeenteraadsverkiezingen van 6 maart kostte Ad Melkert het leiderschap van de PvdA. Meedogenloos rekende Fortuyn in dat debat af met de stuurse en onbeholpen reagerende Melkert. Hij vertrok naar Washington.

"Toch deed Melkert er voor de verkiezingen alles aan om aansluiting te krijgen bij Fortuyn", zegt Van Heemst. "Net als Fortuyn zei hij harde dingen over integratie. Hij zei bijvoorbeeld: 'Nederland is geen leenland'. Daarmee wilde hij hebben gezegd dat Nederland niet een land is waar je je zomaar vestigt. Als je er eenmaal bijhoort, hoor je er ook echt bij. Dan ga je niet zomaar weg, betoogde hij. Dat riep binnen de partij dan weer weerstand op."

Peter van Heemst mist in de Rotterdamse politiek een nieuwe Fortuyn. "Zoals Ad Melkert niet in de voetsporen paste van Wim Kok, zo paste Leefbaar Rotterdam coryfee Marco Pastors niet in die van Fortuyn. De nalatenschap van Fortuyn, Leefbaar, is verworden tot een boekhouderspartij, en voor de stad is dat jammer".

Een kleine, vaste kern van ongeveer zestig getrouwen herdenkt Fortuyn ieder jaar op 6 mei. De herdenking morgen is uitgebreider. In Rotterdam wordt een mis aan Fortuyn opgedragen. Later op de dag zijn er bloemleggingen in Driehuis en in Hilversum.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden