'De rooms-katholieke kerk heeft het vrouwelijk genie nodig'

De Italiaanse jezuïet Antonio Spadaro sprak drie dagen in augustus met paus Franciscus, ook jezuïet. Het uitgebreide interview verscheen gisteren in het tijdschrift La Civiltà Cattolica waarvan Spadaro hoofdredacteur is, en in andere tijdschriften van jezuïeten, waaronder Streven.

Hieronder fragmenten uit het interview, dat in zijn geheel te lezen is op de Vlaamse site www.streventijdschrift.be

Paus Franciscus over zichzelf
"Ik weet niet wat het meest precieze antwoord is... maar ik ben een zondaar. Dat is de juiste definitie. En het is niet zomaar een manier van zeggen, een literair genre. Neen, ik ben een zondaar." (Na enig nadenken) "Ah ja, ik kan zeggen dat ik een beetje gewiekst ben, maar het is tevens juist dat ik ook een beetje naïef ben.

"Ik zag mijzelf niet als priester alleen leven; ik heb een gemeenschap nodig. Getuige daarvan het feit dat ik hier vertoef in het Domus Santa Marta. Niet dat het pauselijke appartement in het Apostolisch Paleis luxueus is. Maar het is tenslotte toch een trechter op zijn kant: groot en ruim, maar de ingang is werkelijk nauw. Men kan er maar druppelsgewijs binnen komen, terwijl ik niet kan leven zonder mensen rondom mij."

Over zijn stijl van leidinggeven
"Aanvankelijk vertoonde mijn bestuur als jezuïet veel gebreken. Het was trouwens een moeilijke tijd voor de Sociëteit; een volledige generatie jezuïeten was verdwenen. Om die reden ben ik op heel jonge leeftijd provinciaal overste geworden. Ik was 36 jaar: te gek in feite. Ik moest toen moeilijke situaties in handen nemen en nam mijn beslissingen vaak op een nogal brute en persoonlijke wijze. (..) Mijn eigen autoritaire en snelle manier van beslissen heeft me serieuze problemen opgeleverd. Ik zeg dit als een soort levenservaring, om te doen begrijpen waar het gevaar ligt. Ik geloof dat overleg heel erg belangrijk is. Wat ik wens, is een echt en geen formeel overleg. Het instellen van een raad van acht kardinalen, adviseurs van buitenaf, is niet alleen maar mijn persoonlijke beslissing, het is ook de vrucht van de wens van de kardinalen, zoals die tot uitdrukking kwam tijdens de Algemene Congregaties voor het Conclaaf."

Over de kerk
"Ik beschouw de kerk een beetje als een veldhospitaal net na een slag. Het heeft geen zin om aan een zwaargewonde te vragen hoe hoog zijn cholesterolgehalte is en hoe het zit met zijn suikergehalte. Men moet eerst zijn wonden helen, pas daarna kan men over de rest praten.

"De kerk heeft zich soms laten inkapselen in details en kleine voorschriftjes. Het belangrijkste is nochtans de blijde boodschap: 'Jezus Christus heeft je gered!' Daarom dienen de kerkdienaars wezenlijk dienaars van de barmhartigheid te zijn. Organisatorische en structurele hervormingen zijn slechts bijkomstig, ze komen pas naderhand. De eerste hervorming dient zich te concentreren op een zekere ingesteldheid, namelijk de bedienaren van het evangelie moeten personen zijn die het hart van de mensen kunnen aanwakkeren, die in staat zijn samen met hen dwars door de nacht te stappen, die een dialoog kunnen voeren en die tevens kunnen afdalen in die nacht of duisternis zonder zichzelf te verliezen. Het Volk Gods wenst pastores, herders, en geen functionarissen of een staatsclerus."

Over homo's
"In Buenos Aires kreeg ik brieven van homo's, die 'sociale gewonden' zijn omdat ze me zeiden dat ze het gevoel hadden dat de kerk hen steeds veroordeelde. Maar de kerk wil dat hoegenaamd niet doen. Tijdens mijn terugreis uit Rio de Janeiro (na de Wereldjongerendagen - red.) heb ik gezegd dat wanneer een homoseksuele persoon van goede wil is en op zoek is naar God in zijn of haar leven, ik niet de persoon ben om over hem of haar te oordelen. Dit gezegd zijnde, herhaalde ik tevens wat de catechismus voorhoudt. De godsdienst heeft het recht haar eigen mening te uiten om mensen te dienen. Maar God in zijn schepping heeft ze tot vrije wezens gemaakt. Daarom is spirituele inmenging in het persoonlijk leven van de mensen niet mogelijk."

Over abortus
"De biechtstoel is geen folterkamer, maar de ruimte voor barmhartigheid waarmee de Heer ons stimuleert om het in het vervolg beter te doen. Ik denk hierbij aan de situatie van een vrouw die opgezadeld zat met een gebroken huwelijk en tevens abortus had gepleegd. Later is die vrouw hertrouwd en nu leeft ze in vrede met vijf kinderen. Nochtans valt de abortus haar nog altijd heel zwaar en voelt ze een oprecht berouw. Ze zou haar christelijke leven weer willen opnemen.

"We kunnen niet zo maar hameren op de problemen rond abortus, het homohuwelijk en het gebruik van anticonceptie. Dat kan niet. Ik heb nooit heel veel over die zaken gepraat, en dat is me vaak aangewreven. Doch, als men erover spreekt, dan moet men erover praten binnen een context."

Over de vrouw
"Men moet meer ruimtes scheppen waarin de vrouw in de kerk krachtiger aanwezig kan zijn. Ik vrees een beetje de oplossing van het 'machismo met het rokje', alhoewel de vrouw een andere structuur heeft dan de man. Ik merk immers dat de toespraken over de rol van de vrouw heel dikwijls geïnspireerd zijn juist door een machistische ideologie.

"De vrouwen stellen heel diepe en pertinente vragen die men moet aanpakken. De kerk kan gewoon niet zichzelf zijn zonder de vrouw en haar rol. De vrouw is voor de kerk absoluut noodzakelijk. Maria, een vrouw, is belangrijker dan de bisschoppen.

"Het vrouwelijk genie is nodig op die niveaus waar belangrijke beslissingen genomen worden. De uitdaging van vandaag is precies deze: een reflectie voeren over de specifieke rol van de vrouw met inbegrip van de plaatsen waar het gezag in de verschillende geledingen van de kerk wordt uitgeoefend."

Over twijfel
"Als iemand zegt dat hij God ontmoet heeft met een zekerheid die elke marge van twijfel uitsluit, dan zit het niet goed.

"Ik heb slechts één dogmatische zekerheid: en dat is dat God aanwezig is in het leven van elke persoon. Men kan en men moet Hem vinden in elk menselijk leven. Ook als het leven van een persoon overwoekerd wordt door onkruid en doornen, dan nog is er steeds ruimte waar het goede zaad kan ontkiemen. Je moet op God vertrouwen."

Meer boeken
Dit interview is het eerste van deze omvang met paus Franciscus. Eerder dit jaar verscheen een bundel met interviews uit de tijd dat hij aartsbisschop van Buenos Aires was. Uniek is een interviewboek met een paus niet. Van de Duitse journalist Peter Seewald verscheen in 2011 een boek met gesprekken die hij met paus Benedictus XVI had gevoerd, onder meer over de crisis waarin de kerk verkeerde. Paus Johannes Paulus II antwoordde in 1994 schriftelijk op vragen van journalist Vittorio Messori. Dat leidde tot het boek 'Over de drempel van de hoop'.

vandaag Paus Franciscus spreekt zich uit

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden