De roof van Robben Island Museum

Het moest een symbool worden van bevrijding. Maar elf jaar later zit het Robben Island Museum financieel aan de grond. Diefstal en mismanagement in een voormalige gevangenis.

Nelson Mandela’s voormalige gevangenis zou de triomf moeten verbeelden van de menselijke geest. De overwinning. Het wonder van het nieuwe Zuid-Afrika. Maar Robben Island, nu een museum, lijkt vooral exemplarisch voor de problemen waar de Regenboognatie mee worstelt: diefstal, mismanagement en corruptie.

De aantijgingen staan in het rapport van forensisch onderzoeksbureau OCRA – boven water getild door de Zuid- Afrikaanse Mail & Guardian. Blijkens het rapport, gemaakt in opdracht van het ministerie van cultuur, gaapt er over boekjaar 2007 een gat van 25 miljoen rand ( 2,2 miljoen euro). Veroorzaakt door een reeks onregelmatigheden, waaronder excessieve salarisverhogingen voor het personeel. „Voor elke rand die aan inkomsten uit het toerisme binnenkwam, werd 2,50 rand betaald aan salarissen”, stelt het rapport. Tussen 2004 en 2007 kreeg het uitvoerende management er 259 procent bij. De salarissen van het overige personeel gingen tussen 2006 en 2007 29 procent omhoog. De kosten stegen zes keer harder dan de inkomsten.

Ook bij de aankoop van een nieuwe veerboot liet het management forse steken vallen. De snelle boot met een capaciteit van 300 passagiers werd voor 1,85 miljoen euro besteld bij Farocean Marine in Kaapstad. De scheepswerf leverde de boot in februari 2008 op. Een jaar later dan gepland, maar in het contract was geen boeteclausule opgenomen voor te late levering. Wel bleek de boot, de Sikhululekile (’wij zijn vrij’), 150.000 euro meer te kosten dan oorspronkelijk begroot. Hoe de koop precies is afgehandeld, is niet terug te vinden in de boeken. Sterker nog: de hele boot ontbreekt daarin.

OCRA heeft ook sterke vermoedens dat museummedewerkers de boot gebruikten als privé-pompstation. Op 9 mei dit jaar werd de tank gevuld met 3107 liter diesel. Na zes tochtjes naar het eiland – wat bij normaal verbruik maximaal 1500 liter zou mogen kosten – moest er weer 3111 liter bij. „Dat duidt op diefstal.” Farocean Marine liet eind augustus beslag leggen op de veerboot wegens achterstallige betalingen.

Ook de souvenirwinkel bleek een financieel zwart gat. Op negentien verschillende dagen verdwenen in totaal negentien geldzakken, goed voor een tekort van 810.000 euro.

De driekoppige directie van het Robben Island Museum is eind juli geschorst, in afwachting van een disciplinaire procedure. De betreffende algemeen directeur, Paul Langa, en uitvoerend directeur Denmark Tungwana zijn beiden voormalige politieke gevangenen van Robben Island. Langa was in 2005 aangesteld als directeur na een vergelijkbare rel rond de vorige directie. De derde geschorste is financieel directeur Nash Masekwameng.

Een nieuw interim-management moet de zaak nu weer op de rails zetten. Interim-directeur Seelan Naidoo vergelijkt het museum met een doodzieke patiënt, die eerst gestabiliseerd moet worden. Maar Naidoo vindt niet dat het schandaal ook een smet is op het blazoen van Robbeneiland zelf. „Het museum en dat wat Robbeneiland symboliseert, zijn twee afzonderlijke grootheden. Dat beseft het publiek ook. Maar het management van het museum moet wel voldoen aan dat waar Robbeneiland voor staat.”

Naidoo is daarom blij dat er voor Zuid-Afrikaanse begrippen snel is ingegrepen en dat de disciplinaire hoorzittingen op het punt staan te beginnen. „Ik wil dit snel afronden. Ook omdat de directie en een manager voorraadbeheer met behoud van salaris zijn geschorst; het museum zit echt heel krap bij kas.” Naidoo heeft achttien maanden om het beheer weer op orde te krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden