de Roodpootvalk: Bidden doet hij ook, maar niet met het oog op muizen

Er zijn roodpootvalken gesignaleerd. Roodpootvalk: wat een mooie naam met fraai binnenrijm, bijna mooier nog dan zeemeeuw of ruigpootbuizerd. Het zijn zeldzame dieren, maar onlangs werden exemplaren gezien waaronder, zo meldt ons Vogelbescherming, één in Wieringerwerf langs de Oom Keesweg. Of all places. Ook op andere plekken zijn ze waargenomen, met een lichte voorkeur voor de kuststrook. De laatste week zijn roodpootvalken gezien in het Lauwersmeer, op Vlieland, in Bergen aan Zee, Haamstede, Zuidbroek, Aduard en zelfs in Den Haag.

Helaas heb ik er zelf nog nooit een gezien, wat ongetwijfeld te maken heeft met mijn urbane leefwijze en het feit dat ik een belabberde vogelaar ben. Ik behoor niet tot de bevolkingsgroep die voor een Siberische braamsluiper of grijze junco zijn bed uitkomt, maar kan tegelijkertijd wel enorm genieten van een doodgewone ekster die voor mijn raam een onmogelijk wiebelig nest bouwt, of van een spreeuw die op perron 9 van Rotterdam Centraal tussen de benen van de passagiers naar kruimels zoekt. Alle vogels zijn mij lief.

De roodpootvalk (Falco vespertinus) is een vrij kleine roofvogel, kleiner dan de torenvalk maar groter dan het smelleken, en de enige soort naast de torenvalk die in de lucht kan staan bidden. Dat is ook weer lastig, want wanneer ik een valk zag bidden was dat voor mij dús een torenvalk. En zelfs deze zekerheid blijkt nu onjuist; in de late zomer of vroege herfst kan het zomaar een roodpootvalk zijn.

De beide biddende valken prefereren een verschillend dieet. Terwijl torenvalken muizen vangen, zijn roodpootvalken gespecialiseerd in het nuttigen van insecten die ze al vliegend verschalken. In Afrika, waar ze overwinteren, komen ze ongeveer aan op het moment dat de lucht gevuld is met termieten: een gedekte tafel. Ze eten ook andere insecten, liefst een beetje grote, zoals libellen of kevers. Dat zet calorisch meer zoden aan de dijk.

Roodpootvalken broeden in de oostelijke delen van Europa tot diep in Siberisch Rusland, en ze leggen daarbij een eigenaardige voorkeur aan de dag voor nesten van kraaiachtigen. Die kraken ze. In roekenkolonies kan wel één op de tien roekennesten gebruikt worden door roodpootvalkjes, waarbij deze het risico voor lief nemen dat een deel van de eieren tijdens een moment van verslapte aandacht door de roeken wordt opgegeten.

Het zijn ook sociale dieren, die graag in groepen broeden en rondvliegen. Volgens het mooie, alweer dertig jaar oude roofvogel- en uilenboek van vogelhoogleraar Voous en schilder Slijper ('Met een voorwoord van Z.K.H. Prins Bernhard der Nederlanden') is dat een gevolg van het feit dat in hun broedgebied op de poesta's en steppen bomen erg dun gezaaid zijn; dan moet je wel bijeenklitten. Tegen het einde van de zomer begint de trek, die via het oostelijk Middellandse Zeegebied tot diep in Afrika voert. Exemplaren die daarbij niet op tijd afslaan, komen met wat extra rugwind hier terecht, worden gezien en op waarneming.nl aan de vergetelheid ontrukt. En voor ik het vergeet: volwassen mannetjes zijn adembenemend mooi. Leigrijs, met oranje onderdelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden