De rolstoel

Ik geef geen krimp als de supersnelle ICE-trein van Berlijn naar Frankfurt am Main met een paar minuten vertraging vertrekt of aankomt. Je zit toch al vijf uur tussen de rails. Ik bekijk een goede videofilm die getoond wordt op de rugleuning voor me en af en toe bestel ik koffie of lekkere (!) broodjes. De computer in de gang vertelt me dat de trein 240 kilometer per uur rijdt, dat is bijna twee keer zo snel als mijn auto wil, op trajecten zonder file. Op de Duitse snelwegen zijn aankomsttijden nooit meer met zekerheid vast te stellen. Vorig weekeinde deden we vier uur over een stukje snelweg van nog geen 50 kilometer. Het was niet eens spitsuur maar gewoon zaterdagmiddag.

In de trein kijk ik niet zenuwachtig op mijn horloge. Maar de machinisten kennelijk wel. Want ze moeten van de baas. De Deutsche Bahn ontdekte met schrik dat ze 'het respect voor de minuut hebben verloren'. Nog maar 75,9 procent van de treinen rijdt precies op tijd. In 1993 was nog 85 procent niet te laat.

Deze en nog veel meer dreigende cijfers waren geheim totdat het Duitse televisieprogramma Panorama ze onthulde. Ze willen in Duitsland alles zo graag tellen. Want wie wil zoiets nu weten, vraag ik me af, zelfs als het geheim is: 4800 minuten vertraging is terug te voeren op kapotte seinapparatuur en 3300 minuten gingen verloren door kapotte locomotieven. Dat lijkt me een peuleschil vergeleken met de miljoenen minuten vertraging die kapotte auto's, ongelukken en vooral bouwwerkzaamheden op de Duitse autowegen veroorzaken. Arme spoorwegen. Ze hebben bij de Deutsche Bahn zelfs ontdekt dat ze te laat komen vanwege een minderwaardigheidsgevoel. Het spoorwegboekje blijkt rijtijden aan te geven die nooit haalbaar zijn, alleen ingevoerd om te laten zien hoe snel een trein misschien ooit kan rijden. Een mooi voorbeeld van zoveel pocherij is het traject Hoofddorp-Berlijn Zoo. De trein uit Amsterdam dus. Die kwam een paar jaar geleden nog altijd op tijd om half zes binnen maar heeft sinds het nieuwe spoorboekje verscheen, altijd 20 minuten vertraging, omdat hij ineens om kwart over vijf moet aankomen. Terwijl de rails nog steeds niet zijn vernieuwd.

En niet alleen de Oostduitse en sommige Westduitse autowegen moeten worden vernieuwd, ook alle rails en spoorapparatuur in het oosten en op sommige trajecten in het westen zijn verouderd. Dat zo'n miljardenklus tijd kost, lijkt van de trein niemand te willen accepteren. Zelfs de baas van de trein niet. In het geheime dossier werd zelfs de arbeidsmoraal als oorzaak van de vertragingen aangegeven. De chef van de Deutsche Bahn AG in Sleeswijk-Holstein wijsvingerde als volgt: “Als de wijzer op de vertrekminuut springt, moet de trein wegrijden. De kop koffie (van het personeel) moet dan later worden leeggedronken!” Arme machinist.

In het land waar de auto heilig is en snelheid tot één van de universele rechten van de mens behoort, lijkt niemand te willen geloven dat een dagelijkse file van 20 kilometer de individuele vrijheid flink aan banden kan leggen. In dit land is de trein het symbool voor alles wat naar collectiviteit riekt en dus bureaucratisch en langzaam.

Overigens vinden alleen de ziektekostenverzekeraars niet dat snelheid een recht is. Ze vergoeden alleen nog rolstoelen die niet sneller kunnen rijden dan zes kilometer per uur. Wie tien kilometer per uur wil of nog sneller, moet dat zelf betalen. De rolstoelrijders klommen in de pen. Ze kregen zelfs antwoord. Deze snelheidsbeperking is opgenomen omwille van de 'verkeersveiligheid', schreef de overkoepelende organisatie wijsneuzig. Bij een tweede poging kregen de gehandicapten te horen dat een rolstoel niet sneller hoefde te zijn dan een wandelaar: zes kilometer dus. De aanhouders kregen het mooiste antwoord: “Snel voortbewegen dient niet de bevrediging van een algemene basisbehoefte.” Ook hier blijkt het recht van de sterkste nog sterker. De spoorwegen hebben speciale coupés voor rolstoelen. Jammer dat de meeste stations niet toegankelijk zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden