Analyse

De rollen zijn omgedraaid: nu is het Westen goddeloos

Een pro-homobetoger met een masker van de Russische president Poetin, eerder deze maand tijdens een betoging in Hamburg. Beeld afp

Decennia lang waren de rollen duidelijk verdeeld: het Westen had God, het oosten had Marx en atheïsme. Dankzij een culturele stoelendans is het nu bijna andersom.

Wee de politieke elite van de Europese Unie. Ze is hard op weg om het instituut van het huwelijk te vernietigen en de traditionele rolverdeling tussen man en vrouw om te draaien. Daarmee druist ze in tegen de wil van het volk, waarschuwde patriarch Kirill van de machtige Russisch-Orthodoxe Kerk vorige week. Nog even en de Brusselse machthebbers hebben de belangrijkste christelijke waarden om zeep geholpen.

Kirills felle uitspraken (gedaan tijdens een bezoek van de Macedonische president Ivanov) kwamen nauwelijks als een verrassing. Net als president Vladimir Poetin laat de kerk haar afkeur van de Westerse seksuele moraal steeds duidelijker blijken.

Wat veel Nederlanders zien als terechte kritiek op de Russische anti-homowetten heet in Moskou verregaand relativisme - of erger nog: ondermijning van de samenleving. De relatie tussen homoseksualiteit en pedofilie is volgens Russische conservatieven maar al te duidelijk. Wie homo's op de vrije loop laat, zo redeneert het Kremlin, moet niet raar opkijken als zijn kinderen worden verkracht.

In december waarschuwde Poetin al tijdens zijn 'troonrede' dat het Westen geen onderscheid maakt tussen goed en kwaad. Hij beloofde toen om 'traditionele gezinswaarden' te verdedigen tegen 'die zogenaamde tolerantie - geslachtloos en onvruchtbaar'.

Patriarch Kirill (l) van de Russisch-Orthodoxe Kerk en president Vladimir Poetin. Beeld epa

Europa is 'spiritueel armoedig'
Moskou maakt zich trouwens niet alleen zorgen om sekserollen en homo-acceptatie. Ook het Westerse secularisme is Rusland een doorn in het oog. Kirill sprak vorige maand nog zijn teleurstelling uit over de 'spirituele verarming' van Europa. Religieuze symbolen zoals kettinkjes met een kruisje zijn steeds vaker verboden, constateerde hij. De Europese bestuurlijke elite is duidelijk 'anti-christelijk en anti-religieus'.

Ook in veel Afrikaanse landen wordt neergekeken op de moraal van het Westen. Toen de Kerk van Engeland onlangs besloot om het verbod op homo-bisschoppen af te schaffen, leidde dat tot felle kritiek van Afrikaanse geloofsbroeders.

De primaat van de anglicaanse kerk van Oeganda sprak van een 'duidelijke breuk met het evangelie dat ons leven, licht en hoop bracht'. De Nigeriaanse aartsbisschop Nicholas Okoh stelde dat het besluit 'alle hoop op herstel en verzoening in de gemeenschap' zou kunnen 'verscheuren'. Dat in Nederland homo's mogen trouwen en halfnaakt dansend door een gracht mogen varen is al erg genoeg, was de teneur in de Afrikaanse kerken. Dring ons die goddeloosheid alsjeblieft niet op.

Strijd tussen christendom en communisme
Dat Poetin, Kirill en de Afrikaanse kerkleiders het Westen 'goddeloosheid' verwijten is opmerkelijk. Tijdens de Koude Oorlog waren de rollen omgedraaid: conservatieve christenen zagen het Westen toen als de thuishaven van de moraal. De communistische Sovjet Unie was goddeloos en verstoken van moraal. Religie was er uit den boze, christenen werden er vervolgd.

De bijzonder invloedrijke evangelist Billy Graham zag de tegenstelling tussen het Amerikaanse christendom en het communistische oosten zelfs als 'een strijd tussen Christus en de antichrist'. 'Het communisme is veel erger dan we denken', waarschuwde Graham eens. 'De barbaren zullen voor onze ondergang zorgen.'

Sinds Grahams uitspraken is de wereld uiteraard totaal veranderd. De Verenigde Staten en veel Europese landen zijn stevig gaan seculariseren, terwijl veel voormalige Sovjetlanden juist terugkeerden naar conservatief christendom. De Russisch-Orthodoxe kerk ging in 25 jaar van onderdrukt naar dominant. Ondertussen werd ook Afrika steeds christelijker, mede dankzij de inspanningen van Westerse missionarissen en evangelisten.

Onaangename herinneringen
Ironisch genoeg duiken ook de oude vooroordelen en overdrijvingen weer op. De Verenigde Staten hadden 40 à 50 jaar geleden inderdaad, zoals Graham beweerde, een christelijke leidcultuur. Maar Amerika was geen morele heilstaat. En het West-Europa van nu is inderdaad progressief, maar van homo's die de samenleving ontwrichten lijkt toch echt geen sprake.

De Westerse secularisering roept in Moskou duidelijk onaangename herinneringen op. De laatste keer dat de Russen God overbodig verklaarden, liep dat uit op totalitarisme en de ondergang van de samenleving. Zouden de losgeslagen Westerlingen nu dezelfde fout maken? 'Wij hebben al eens een goddeloos tijdperk doorgemaakt en weten hoe het is om zonder God te leven', vertelde Kirill vorige maand. 'Nu kunnen we het wel uitschreeuwen: stop toch met die goddeloosheid.'

Billy Graham in 1966 Beeld United States Library of Congress
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden