De rokers aan het tafeltje naast je

Een avondje uit eten kan behoorlijk worden verpest, als halverwege het hoofdgerecht aan de belendende tafel de sigarendoos te voorschijn worden gehaald. Daar hoef je niet eens een niet-roker voor te zijn om dat smerig te vinden. Toch overkomt het mensen die regelmatig een restaurant bezoeken maar al te vaak. Niet zo verwonderlijk, want maar vijf procent van de horecagelegenheden in Nederland is voorzien van een rookvrij gedeelte.

Compleet rookvrije horeca-zaken zijn letterlijk op de vingers van één hand te tellen. Sinds deze week zijn dat er vijf, op een totaal van 40.000. Donderdag werd in Utrecht het eerste rookvrije eetcafé van het land geopend: De Walvis, onder het stadion van FC Utrecht. Het predikaat rookvrij is verder nog weggelegd voor één restaurant, één lunchroom en twee tearooms.

“Als je weet dat tweederde van de bevolking niet rookt en vijftien procent lijdt aan luchtwegaandoeningen, zal duidelijk zijn dat de horeca zich weinig gelegen laat liggen aan de maatschappelijke ontwikkelingen”, zegt Els van Calker van de Nederlandse niet-rokersvereniging. “Daar valt voor ons nog veel zendingswerk te verrichten.” Dat geldt óók voor de goedwillende restaurants die wel rookvrije voorzieningen hebben getroffen. Vaak zijn daar een paar tafeltjes in een ongezellige hoek gebombardeerd tot rookvrije zone. “Maar dat slaat natuurlijk nergens op, want dan zit je nog in de rook van je buurman.”

IETS BETER

Andere restaurants doen het in de ogen van de niet-rokersclub iets beter, daar zit nog een gangpad tussen het rook- en niet-rookgedeelte. Over de restaurants in de meeste warenhuizen is de vereniging beter te spreken. Vooral Vroom & Dreesmann springt er in positieve zin uit. Van Calker: “Bij V & D in Hoog Catharijne in Utrecht kan de rookvrije ruimte ook afgesloten worden, het ziet er gezellig uit en er is een goede afzuiginstallatie. Zo zou het overal moeten.”

Ook de restaurants van Mac Donald's hebben oog voor de belangen van niet-rokers, wat ook geldt voor stationsrestauraties en veel wegrestaurants. De niet-rokersvereniging vierde dit jaar haar 20-jarig bestaan in het Postiljon Motel in Zwolle, dat voorzien is van een rookvrij gedeelte. Van Calker: “Maar de directie heeft op ons verzoek het hele motel een dag lang tot rookvrij gebied verklaard.” Daar steken de ervaringen met Hoog-Brabant in Utrecht weer schril bij af. “Daar hebben ze niet één niet-rokersruimte. En ze kunnen ook niet garanderen dat in de zaal die je huurt, de dag ervoor niet wordt gerookt.”

UITZONDERING

Waar in het openbaar vervoer, openbare gebouwen, winkels, bedrijven, bibliotheken en ziekenhuizen op grote schaal rookbeperkende maatregelen zijn ingevoerd, is dat in de horeca meer uitzondering dan regel. Dat heeft volgens het Bedrijfschap Horeca niet alleen te maken met de angst om (rokende) klanten weg te jagen, maar ook met praktische bezwaren. Veel zaken, vooral kleine cafés, zijn niet op te delen in een rook- en niet-rookgedeelte.

Toch lijkt er beweging te komen in de horeca-gelederen. Afgelopen maand kwam het Bedrijfschap met een brochure 'Gedragsadviezen - Roken in de horeca'. Daarin kunnen de horeca-ondernemers lezen hoe ze hun zaak zodanig kunnen inrichten, dat hun gasten minder hinder ondervinden van tabaksrook. Doel van de brochure is, aldus woordvoerder Max Konings van het Bedrijfschap Horeca, om 'vooruitlopend op eventuele wettelijke maatregelen op vrijwillige basis te komen tot een gastvrije omgeving voor rokers en niet-rokers'. Bang dat ze klanten verliezen, hoeven de horeca-ondernemers niet te zijn, schrijft het Bedrijfschap in sussende bewoordingen in de inleiding van de brochure. Immers, de mensen zijn al zo gewend aan rookbeperkingen, dat ze dat ook wel in de horeca zullen accepteren, mits ze redelijk zijn.

Of deze allervriendelijkste aanpak echt zoden aan de dijk zal zetten, trekt de niet-rokersvereniging ernstig in twijfel. Maar de Stichting volksgezondheid en roken (Stivoro) is aanmerkelijk positiever. “Wij zien deze gedragsadviezen als een belangrijke doorbraak, omdat we daar al heel lang op aangedrongen hebben bij het Bedrijfschap”, aldus Alcanne Houtzaager van Stivoro. In 1992 bleek nog uit een enquête van Stivoro op de vakbeurs Horecava dat 85 procent van de horeca-ondernemers nooit bij de klanten informeerde of er behoefte was aan een rookvrije ruimte. “Nu komt het Bedrijfschap zelf met gedragsadviezen. Kennelijk zien ze nu toch in dat je je ogen niet kunt blijven sluiten voor de realiteit.”

Het aardige van de brochure is ook, meent Stivoro, dat de horeca-ondernemers er daadwerkelijk mee aan de slag kunnen. Er staan allerlei tips en praktische adviezen in. Er wordt uitgelegd hoe ze hun zaak moeten indelen om het rokers en niet-rokers zoveel mogelijk naar de zin te maken. Ook worden ze gewezen op oplossingen als elektrostatische luchtreiniging, een systeem dat vrij simpel is te installeren, weinig onderhoud vergt en weinig energie kost.

TE VRIJBLIJVEND

De niet-rokersvereniging blijft vooralsnog sceptisch gestemd. Van Calker: “Het is allemaal te vrijblijvend in onze ogen. Maar het kernprobleem is natuurlijk dat de Tabakswet geen klauwen heeft. Er staan geen echte sancties op het overtreden van een rookverbod, behalve dan dat je weggestuurd kan worden. In Frankrijk krijg je een flinke boete en in Amerika worden de rokers en niet de niet-rokers apart gezet. We hebben hier nog heel wat om voor te knokken.”

Verder adviseert zij mensen die rookvrij willen eten, om altijd vooraf te informeren of dat mogelijk is. “Als je dan toch in de tabakswalm komt te zitten, moet je gewoon opstappen en alleen afrekenen wat je al opgegeten hebt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden