De roeping van de priester/voorganger

In haar Podium-bijdrage van 5 april 'Onvolmaakt, maar daarom zijn we nog geen nullen' brengt Joke Forceville-Van Rossum iets ter sprake dat ik zeer mis in de r.-k. kerk en het spreken en schrijven van haar ambtsdragers: echte, gewortelde spiritualiteit en empathie.

L.P.A. RUIGERS

Er wordt voldoende gestudeerd op Schriftteksten en vooral verkondigd hoe sacrosanct-verklaarde lieden erover dachten. Door zelf buiten schot te blijven willen religieus bevlogen sprekers aan macht winnen. Aan geloofwaardigheid en herkenbaarheid verliezen ze echter geweldig. In ons geloven gaat het evenwel in essentie om iets dat invoelbaar, concreet èn ervaarbaar is: om geluk en ons-zijn- van-daaruit, dat onszelf èn het aanzien van de schepping kan èn zal vernieuwen, veranderen (zie ook Psalm 104, vers 30). De eigen, meest onthechte ervaring en gewaarwording daarmee moet kunnen 'spreken' en de relatie met zelfkennis (psychologie) moet gelegd worden. Verkondiging moet hieraan dienstbaar zijn. De achtergrond van waaruit gereflecteerd wordt, is dus zeer belangrijk.

Dienstbaar

Waar in de kerk is nog het bewustzijn aanwezig dat liturgie, verkondiging e.d. dienstbaar moeten zijn aan de mens en via de mens aan wat we God noemen? Ligt de nadruk niet teveel op het wachten tot Hij iets doet, op traditie en/of 'gezelligheid', zelfbevestiging, zelfbehoud en onhaalbare, frustrerende actie-aanzetten? Maar actie zonder contemplatie houdt nergens stand!

En waar is de ruimte voor de wordende mens, hij/zij die nog niet of onvoldoende vanuit een echte, gezonde, doorleefde spiritualiteit kan leven? Die is dun gezaaid. En als het er is, dan staat men meteen klaar om ze te vullen met de schijnzekerheden van de arrogantsten onder ons (zie EO). Dat het om 'kennis van God als ontwerp' gaat (Kuitert), dringt blijkbaar tot velen niet door. Ermee rekening houden, gebeurt dan ook maar op heel weinig plaatsen.

In de kerk wordt daarom de kennis, ervaring en inbreng gemist van hen die langdurige ervaring hebben met het beschouwende leven; van mensen die vanuit gedegen zelfkennis èn ervaring met maximaal zuivere reflectie een bijdrage zouden kunnen leveren aan gezonde groei en ontwikkeling op geestelijk en emotioneel gebied.

Vanuit het contemplatieve leven gevoed, zouden we weer kunnen gaan inzien, dat het in de kerk gaat - naast het ritueel vorm geven aan belangrijke levensmomenten - om drie zaken: het zoeken en vinden van de BRON (God, zijn/haar werkzaam zijn in ons, de liefde). Vervolgens: verdieping van onze zelfkennis (de Schrift en kenners van mystiek kunnen ervan getuigen, dat er geen andere weg naar de BRON bestaat dan die via de zelfkennis!). En als derde: om een voortdurende herbronning (we vergeten zo snel, raken afgeleid door beslommeringen, werk, medemensen en allerhande pijnen. Een herbronning die ook elders kan plaatsvinden, maar die vanwege onze armzalige leervermogens toch reflectie en verwoording nodig heeft).

In die drie punten samen ligt ook de roeping vervat van de priester/voorganger als dienaar van God en mensen. Dus niet in het voorlezen en voorbidden alleen, de polemiek, het claimen van de waarheid of staaltjes van eruditie en retorische bekwaamheid, maar in het brengen, begeleiden van de mensen tot/bij God. De Schrift en Jezus - maar niet alleen zij - kunnen daarbij uitstekend helpen.

Het zou fijn zijn als ambtsdragers als A. Bodar zich in het vervolg wat meer zouden toeleggen op de dienst in bovengenoemde zin. Van de Ignatiaanse leer over de onderscheiding der geesten, meester Eckhart, van Thomas Merton, pater E. Lasalle, K. von Dürckheim en de hele Zen-traditie tot en met hedendaagse, contemplatief ingestelde auteurs als Willem Barnard, Huub Oosterhuis, Bernard Huijbers, André Zegveld enz. enz. kan men minstens zoveel opsteken als van Paulus en Augustinus. Ermee beginnen, vereist moed. Lezing van 'Spiritualiteit van beneden', geschreven door de Benedictijnen Anselm Grün en Meinrad Dufner (Uitg. Kok. Kampen, 1997 2e druk), kan een goede eerste stap zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden