De roebel zweeft weer tussen staat en straat

MOSKOU - Oude tijden herleven in Rusland. De zwartwisselaars zijn terug. Op de talloze wisselpunten in Moskou waar buitenlandse valuta worden gekocht en verkocht, hangen waarschuwingen: “Wie op straat wisselt, loopt het risico te worden bedrogen.”

Zwartwisselaars? Die fase leek Rusland achter zich te hebben gelaten. Het tegendeel is het geval, zo bleek gistermiddag op de oude Abbat, de centrale winkelstraat van Moskou.

Onder een donkere, vervallen poort staat Pavel voor de toegang van de Obmen Valjoety, een Moskous wisselkantoor. Wapperend met een flink pakket roebels, duikt hij op uit het niets. “Ze zijn even lunchen”, zegt hij over het personeel van het wisselkantoor. De jonge Rus neemt daarom zogenaamd even de zaken waar. “Het is normaal geld, hoor”, zegt hij defensief.

Einde vorige week begon Pavel al met zijn praktijken. “Omdat er paniek was”, zegt hij. Hij houdt één hand laag en de andere op hoofdhoogte: Sinds vorige week donderdag is er een groot verschil tussen de roebelkoers zoals die dagelijks door de Russische centrale bank wordt vastgesteld en de koers van de Obmen Valjoety's. Deze mogen min of meer zelf hun koers bepalen.

Maar de centrale bank en de wisselkantoren hebben het niet meer voor het zeggen. De koers is weer van de straat. Daar bieden de wisselaars een koers die nog gunstiger is dan bij de officiële partijen. Over klandizie heeft Pavel niet te klagen. Er is bijzonder veel vraag naar valjoeta geweest, oftewel dollars. Russen willen van hun roebels af, uit onzekerheid over de toekomst van hun nationale munt.

De wisselaars verdwenen eind 1992 uit het straatbeeld. Toen gingen de banken wisselen tegen 'normale' marktkoersen. De straat en de staat kenden de nationale munt eenzelfde waarde toe en de zwarte handel droogde vanzelf op. Rusland leek een normaal land te worden, met een gewone convertibele munt, met één enkele koers.

- Vervolg op pagina 5

Financiële crisis Rusland begint nu tot burgers door te dringen VERVOLG VAN PAGINA 1

De terugkeer van de wisselaars en de run op dollars van de Moskovieten - in de provincie is alles nog rustig - is het eerste teken dat de Russische financiële crisis doordringt tot het leven van alledag. Tot voor kort leek er alleen paniek te heersen onder de regering en een klein kringetje van elitaire nieuwe Russen. Zij maken zich zorgen over de hoge rente en de scherpe waardedaling van de Russische staatsobligaties en de aandelen. De gemiddelde Rus volgde dit alles slechts met een half oor.

In de straten van Moskou was nog maar weinig van de crisis te merken. Spaargeld heeft de gemiddelde Rus nauwelijks en aandelen al helemaal niet. Als er wordt gespaard, gaat dat in de vorm van dollars 'onder het matras'. Die voorraad is de Russische burger in de afgelopen dagen gaan aanvullen.

Dat gaat niet zonder problemen. De wisselkantoren werken weliswaar volop, maar een functionerende giromaat was dit weekeinde bijna nergens te vinden. Slechts hier en daar weet iemand nog een werkende bankomat, zoals ze in Moskou heten. Waarom de banken hun onbemande loketten hebben gesloten, is niet helemaal duidelijk, maar er zijn legio mogelijke verklaringen. “Ze kijken de situatie nog even aan”, aldus een medewerkster van een wisselkantoor. Evengoed is het mogelijk dat de dollars op zijn en de banken hun machines niet kunnen bijvullen. De centrale bank legde commerciële banken woensdag al beperkingen op in het aankopen van valuta. Dat verlamde de interbancaire geldmarkt. Het onderlinge wantrouwen bij de banken leidde ertoe dat ze niets meer aan elkaar lenen.

Een lokettiste op de Abbat geeft een andere, ook aannemelijke uitleg. “Het is niet voordelig voor ze”, zegt ze over de banken. “De roebelkoers van de bankomaten is vastgesteld door de centrale banken. Daarom staat de roebel bij de bankomaten relatief hoog. De eigenaren van de geldmachines krijgen er minder voor hun dollars. De wisselkantoren mogen hun dollars duurder verkopen. Voor banken is het dus gunstiger om hun schaarse dollars te verkopen via de Obmen Valjoety's.

Het verschil tussen de koersen is groot. Vrijdag stelde de centrale bank de waarde van een dollar vast op 6,31 roebel. De meeste wisselkantoren hadden echter al een beperkte devaluatie doorgevoerd van bijna tien procent. Veel kantoortjes verkochten hun dollar voor 6,80 roebel. De Russische president Boris Jeltsin verklaarde vrijdag dat een devaluatie is uitgesloten. “We hebben alles in de hand”, zei hij. De handel op straat doet anders vermoeden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden