De rk kerk is in diepe crisis, toont Oranjemis-kwestie rond Vlaar aan

In reactie op alle commotie rond de ’Oranjemis’ van pastoor Paul Vlaar op 11 juli in Obdam, schreef bisschop Josef Punt begin deze week de gelovigen van het bisdom Haarlem-Amsterdam een brief. Hij legt uit dat er niets mis is met het aansluiten bij een evenement als het wereldkampioenschap voetbal om de boodschap van het evangelie te verkondigen. Maar er wordt een grens overschreven als God, in de woorden van de bisschop, ’in plaats van hoofdzaak bijzaak’ wordt. Dat is volgens hem in Obdam gebeurd. Daarom is pastoor Vlaar tijdelijk geschorst.

De bisschop schrijft teleurgesteld te zijn dat betrokkenen zelf niet spontaan aanvoelden dat wat in de kerk van Obdam gebeurde, te ver ging. Hij concludeert hieruit dat de eerbied voor de heiligheid van de eucharistie is verzwakt en spreekt van een ’crisis’.

Tijdens het wereldkampioenschap voetbal heb ik kritisch geschreven over het saamhorigheidsgevoel dat erdoor ontstaat. Het is een nationalistisch gevoel van ’wij’ tegenover ’zij’ dat onze verschillen onzichtbaar maakt. Bisschop Punt heeft wat mij betreft gelijk: het suggereren van een directe band tussen het gemeenschapsgevoel dat voetbal oproept en de gemeenschap die de eucharistie bewerkstelligt, is problematisch. Deze laatste sluit mensen in met hun verschillen, is uit op universaliteit en breekt elk gesloten groepsgevoel open.

Pijnlijk vind ik wel te lezen dat de mediahype bisschop Punt verbaast. Wie kan leiders in de katholieke kerk nu eens duidelijk maken hoe de huidige media werken, en daarmee goed om te gaan? Spijtig vind ik ook dat de bisschop pastoor Vlaar alleen gestraft heeft. Waarom zijn ijver het geloof opnieuw dichtbij mensen te brengen niet positief ingezet? De pastoor houdt terecht vast aan Jezus’ verkondiging dat het koninkrijk van God voor iedereen ’nabij’ is – wie hij ook is en waar hij ook is. Wat in Obdam op 11 juli gebeurde kon niet, maar waarom geen groepje pastores, onder wie pastoor Vlaar, actief voorstellen laten ontwikkelen voor wat op dit punt wel kan. We kunnen wel wat nieuwe, gedurfde initiatieven gebruiken.

Verontrustend vind ik daarom dat bisschop Punt de crisis die hij in de Nederlandse kerk ziet, zo eenzijdig formuleert. Hij doet voorkomen dat eigenlijk wel duidelijk is hoe wij de heiligheid van de eucharistie moeten respecteren, maar Nederlandse katholieken het vermogen daartoe kwijt zijn. Een eucharistieviering echter die op de voorgeschreven wijze wordt opgedragen, maar de samengekomen gelovigen nergens raakt, getuigt niet van trouw aan Jezus, die zich het lot aantrok van een volk dat was ’als schapen zonder herder’ (Mt. 9, 39). Een eredienst waarbij mensen zich eenzijdig aan overgeleverde vormen dienen te ontwerpen, is in strijd met Jezus die beeld was van de onzichtbare God door te komen om te dienen, en niet om gediend te worden (Mt. 20, 28). ’De vogels hebben nesten’, waarschuwde hij zijn leerlingen, ’maar de Mensenzoon heeft nog geen steen om zijn hoofd op te leggen’ (Mt. 8, 20). Dan is het toch onmogelijk dat zijn blijvende aanwezigheid alleen gevierd kan worden in een naar gebruikelijke maatstaven eerbiedwaardig gebouw?

Hoe waarachtig heiligheid te respecteren, als heiligheid bij uitstek schuilgaat in een mens die vernederd en tot niet teruggebracht, sterft aan een kruis? Dat is de vraag waar de kerk telkens voor staat. Het antwoord spreekt nooit vanzelf. De kerk is echter diep in crisis als ze denkt deze vraag niet te hoeven stellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden