De rivier doet met ons wat ze wil

Driessen ('Vader van God') schrijft drie novellen over drie rivieren

Maar al te zelden, helaas, lees je een verhaal dat zin voor zin raak is. Maar nu is het raak. Martin Michael Driessens bundel 'Rivieren' opent met de voltreffer 'Fleuve sauvage' ('woeste rivier'). De titel zet meteen al de toon. Hoofdpersoon is een acteur die overduidelijk is verdwaald in het duistere woud dat opdoemt omstreeks het midden des levens. Zijn vrouw heeft hem dringend verzocht zijn drankzucht te gaan bevredigen op een plek waar hij niemand tot last is. Zijn agent heeft hem hetzelfde aangeraden, maar wel met de toevoeging dat hij weer nuchter moet zijn tegen de tijd dat de repetities voor het eerstkomende toneelstuk beginnen. Van zijn zoon krijgt hij een kano en een tent te leen, plus de weigering hem te vergezellen. "Ik ga niet met jou die rivier op. Maak je die tocht soms om je dood te zuipen?"

De vraag stellen is hem beantwoorden. Hoewel onze man zich op dag één van zijn survivaltoer voorneemt de drank onaangeroerd te laten en daartoe een half volle fles whiskey het water in smijt, lukt het hem niet afscheid te nemen van zijn oude ik. De weggegooide fles is hem stroomafwaarts gevolgd en wordt bij het terugvinden dankbaar aanvaard als godsgeschenk. Dat de Famous Grouse eerder een duivelse gift is, zal nog blijken als het verhaal uitloopt op een carnavaleske slachtpartij.

Driessen gaat de zwaarbeladen symboliek (de rivier als de ontembare stroom van het leven die met ons doet wat zij wil) niet uit de weg, maar zijn verhalen hebben zo veel kwaliteit dat ze die last meestal goed kunnen dragen. Maar in het tweede verhaal, 'De reis naar de maan', stoort de uitbundige beeldspraak wel een beetje. Zo worden rivieren wat al te nadrukkelijk vergeleken met oprukkende legertroepen of een schuimbekkend paard.

Nog meer dan 'Fleuve sauvage' is 'De reis naar de maan' geënt op het thema van de stroom des levens. We volgen de rijke Julius Durlacher en zijn arme knecht Konrad, over een periode van tientallen jaren. Houtvlotter Konrad vervoert de gekapte bomen van Durlachers landgoed naar hun Hollandse bestemming over de snel stromende Rodach, de Main en de Rijn.

Konrad heeft er fantasieën bij die hij aan de werkelijkheid wil toetsen, maar het duurt jaren voordat hij de Rijn helemaal af kan varen en de lage landen aan de zee te zien krijgt.

Wat voor de knecht een langverwacht hoogtepunt in het bestaan betekent, is voor de baas een afgang. De aan lager wal geraakte en van zijn vrouw gescheiden Julius maakt de finale reis om te ontsnappen aan de consequenties van een homoseksuele identiteit waarmee in Hitlers Duitsland niet valt te leven. Onderweg beseft hij dat hij een laatste kans krijgt om echt contact te maken met een kompaan die hij nu eens heeft aangehaald en dan weer afgestoten. "We waren knapen aan de beek, jongelingen op de Main, mannen op de Rijn. Ik heb van hem gehouden, ik heb hem verraden, mijn hele leven draaide om hem. Maar we zijn elkaar nooit nader gekomen dan nu, en over een paar uur bereiken we als oude mannen de zee, zonder elkaar te kennen." Of er ten slotte nog een toenadering tot stand komt, is twijfelachtig. Konrad kijkt opgewonden uit naar de zee, maar het laatste, ontnuchterende woord komt van Julius: "Stel je er niet te veel van voor."

De precaire intermenselijke verhoudingen komen nog meer op scherp te staan in 'Pierre en Adèle', het slotverhaal van Driessens drieluik. Hier zijn twee families al eeuwen met elkaar in conflict. De protestantse Corbés en de katholieke Chrétiens betwisten elkaar op leven en dood het vruchtgebruik van landerijen in het dal van de Issou, een Bretonse riviertje dat veel verwarring sticht door zijn bedding telkens te verleggen. In dit geval eindigt de geschiedenis wel met een verzoening, maar niet dan nadat Pierre Corbé en Adèle Chrétien hun koppige wil hebben geplooid naar de natuurlijke loop der dingen. En daarmee bezegelen zij iets wat Marin Michael Driessen ons in drie meeslepende en uitstekend geschreven verhalen heeft voorgehouden.

Martin Michael Driessen: Rivieren Van Oorschot; 143 blz., euro 17,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden