De revolutie wordt een hervorming

DEN HAAG - Het verschil zit 'm in een piepklein woordje: minister Melkert heeft het tegenwoordig niet meer over 'vernieuwing van de emancipatiestructuur', zoals in zijn eerdere nota's, maar over 'vernieuwing in de emancipatiestructuur.' Ofwel: de geplande revolutie is een hervorming geworden. Géén mega-instituut voor het emancipatiebeleid zónder vrouwenbeweging, maar een kleiner emancipatie-instituut met veel vrouwenorganisaties erom heen.

Het ging dit voorjaar als een schok door de vrouwenbeweging: Melkert wilde één professioneel emancipatie-ondersteuningsinstituut - vergelijkbaar met instituut Clingendael - waarin de vier grootste, nu nog apart door de overheid gefinancieerde vrouwenorganisaties moesten opgaan. Het betrof vrouwenlobbybureau Arachne, het Instituut vrouw en arbeid (IAV), het archief- en informatiecentrum van de vrouwenbeweging IIAV en de internationale promotie-afdeling van de vrouwenbeweging WEP-International.

Vrijwilligersorganisaties zoals de Nederlandse Vrouwenraad (een koepel van traditionele vrouwenorganisaties met een achterban van een half miljoen vrijwilligsters) zouden dan óf hun subsidie voor een aantal betaalde medewerksters, activiteiten en een kantoor kwijt raken, óf aan moeten kloppen bij een ander departement (bijvoorbeeld onderwijs of welzijn) in de hoop dat ze daar de club belangrijk genoeg zouden vinden voor subsidie.

Het plan van Melkert en zijn hoogste emancipatieambtenaar, Ina Brouwer, werd in de zomer van alle kanten beschoten. De kritiek betrof enerzijds de scheiding tussen professionals en vrijwillig(st)ers in de vrouwenbeweging. Anderzijds waren veel organisaties boos over de 'ondemocratische' manier waarop Melkert zijn plan had gelanceerd: hij had amper inspraak gegund. Bovendien speelde bij veel groepen eigenbelang: de meeste waren bang hun identiteit en financiële ondersteuning kwijt te raken.

Nadat het IIAV - door lobby - al in de herfst erin was geslaagd buiten de fusieplannen te blijven, bogen zich recent drie vertegenwoordigers van Arachne, het IAV en WEP-International onder leiding van Ina Brouwer over de toekomst. Een 'klankbordgroep' van vertegenwoordigsters uit alle lagen van de vrouwenbeweging, mocht op afstand 'meedenken'.

Het nieuwe plan kwam eind november uit en is bij de begrotingsbehandeling van Sociale zaken al kort in de Kamer besproken. Overeind is gebleven dat Arachne, het IAV en WEP-International inderdaad per 1 januari 1998 fuseren, met behoud van subsidie. Het nieuwe emancipatie-instituut - werktitel 'De Bundeling' - neemt ook taken over van de Emancipatieraad, die in '97 wordt opgeheven.

Vrijwilligsters

De belangrijkste koerswijziging van Melkert is echter dat het 'grote' - aldus Melkert - belang van andere (vrijwilligers)organisaties alsnog wordt onderkend en dat structurele subsidie óf van Sociale zaken zelf komt of door andere departementen wordt aangeraden. Dit geldt vooral voor grote koepels als de Vrouwenalliantie, de Nederlandse Vrouwenraad, het vrouwengezondheidscentrum Transact, het instituut voor vrouw en recht 'Clara Wichmann', Tiye (platform voor zwarte, migranten- en vluchtelingenvrouwen) en het Vrouwenberaad ontwikkelingssamenwerking.

Wat betreft de subsidies loopt de rel van het voorjaar dus met een sisser af. De vrouwenorganisaties staan in grote lijnen achter het plan. De 'klankbordgroep' heeft, nadat ze haar instemming had betoogd, zelfs letterlijk van Ina Brouwer te horen gekregen dat ze “de uitstraling naar buiten positief moet laten zijn”, dus in andere woorden: geen gezeur achteraf.

Voor de discussie over etniciteit in de vrouwenbeweging en aandacht voor Noord-Zuidverhoudingen biedt het plan een aantal waarborgen. Zo zal 'De Bundeling' zowel wat betreft bestuur als medewerkers multicultureel worden en zal er een gedifferentieerd aanbod zijn. Ook is opgenomen dat de 'spirit van de wereldvrouwenconferentie in Peking' in het emancipatiebeleid moet doorklinken, waardoor aan het Vrouwenberaad ontwikkelingssamenwerking een belangrijke rol wordt toegekend. Natuurlijk blijft de vraag of andere departementen hun verplichtingen - vastgelegd in de regeringsnota over emancipatie - nakomen, maar ze worden door Melkert's nota nu opnieuw aangesproken op hun verantwoordelijkheden.

Niet bekend

De ER maakt zich bij monde van vice-voorzitter mr. Jaqueline Biesheuvel zorgen over het werk dat na het opheffen van de raad níét wordt overgenomen door 'De Bundeling'. Biesheuvel: “'De Bundeling' werkt aan belangenbehartiging voor de vrouwenbeweging. We werken op een heel ander niveau, bínnen het ambtelijk apparaat, op het niveau van politici en ambtenaren. Met onze adviezen pogen wij het beleid vrouwvriendelijk te maken. Deze directe aanpak valt weg. Het is nu al gebleken dat ondanks de goede bedoelingen (dat emancipatie een geïntegreerd deel van het werk zou zijn - B.B.) andere adviesorganen ons werk echt niet overnemen.” De ER zal binnen een maand ongevraagd advies uitbrengen over Melkerts hervormingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden