'De revolutie is islamitisch geworden'

null Beeld

Het daglicht heeft de chaos van de nacht ervoor verdrongen. Wat rest zijn woede, angst en verslagenheid. Negen maanden na de opstand waarbij (ex-) president Moebarak werd afgezet, en vier maanden sinds het vorige grote incident, is het geweld tussen christenen en moslims opnieuw opgelaaid. Minstens 24 mensen kwamen om en honderden demonstranten raakten gewond in de grootste opleving van geweld sinds het einde van de revolutie.

Het leger maakte door te schieten en door met tanks op de menigte in te rijden een einde aan een protest van de christenen. De demonstratie, waar ook moslims aan deelnamen, was een protest tegen het gebrekkige optreden van het leger naar aanleiding van drie grote gewelddadige incidenten afgelopen maand tegen christenen.

De incidenten hebben tot grote paniek geleid in de Koptische gemeenschap, die ongeveer tien procent van de Egyptische bevolking (83 miljoen) uitmaakt. "De revolutie is een islamitische revolutie geworden", meent Samir Hani, een Koptische computeringenieur uit Caïro.

Aan geen van de beloften die het leger naar aanleiding van de vorige protesten deed, is voldaan. "Het leger doet niets om de christenen te beschermen", gaat Hani verder. "De moslims bedreigen ons, dwingen christelijke vrouwen een hoofddoek te dragen en steken onze kerken in brand."

De christenen, en de jeugd die de revolutie begon, zijn het vertrouwen helemaal kwijt in het leger dat na de val van Moebarak de macht overnam. "Dit is het ware gezicht van het leger", stelt Mohamed Redda, een jonge activist. "Ze creëren een sektarisch conflict om aan de macht te blijven."

Ook de staatstelevisie bewees tijdens de ongeregeldheden zich niets te hebben aangetrokken van de idealen van de revolutie. "Het enige verschil is dat het nu de propaganda van het leger verkondigt", zegt Redda. De escalatie van de rellen is volgens velen geheel te wijten aan de omroepers die verkondigden dat de christenen het leger aanvielen en alle 'eerbare burgers' opriepen het leger te hulp te schieten. Duizenden moslims beantwoordden de oproep.

Groepen bewapende moslims vielen de betogers, die hulp kregen van de revolutionaire jeugdgroepen, aan en plunderden christelijke winkels. In de binnenstad waren tijdens de 'Egyptische Kristallnacht' de hele nacht islamistische leuzen te horen.

Hoewel het grootste deel van de moslims het geweld afkeurt, is een mate van jaloezie en afkeer tegen christenen gemeengoed. "Die christenen maken altijd problemen", klaagt een automobilist die door het protest in de file staat. "Ze willen overal kerken bouwen. Dit is een islamitisch land. Dat ze geld hebben betekent nog niet dat ze zomaar kunnen doen wat ze willen."

Sommige christelijke groepen gaan verder. Koptisch advocaat Naguib Gabriel noemt het geweld tegen christenen "een systematisch beleid van etnische zuivering". De organisatie waar Gabriel voorzitter van is, bracht onlangs een rapport uit waarin werd gesteld dat 93.000 Kopten sinds de revolutie zijn geëmigreerd.

Joesef Sidhom, hoofdredacteur van de christelijke krant Al-Watani ('Mijn Thuisland'), heeft naar aanleiding van het onderzoek een eigen peiling gedaan bij de ambassades, waaruit blijkt dat 'niet meer dan 10.000' Kopten het land hebben verlaten. "Er is zeker reden om bezorgd te zijn", meent Sidhom. "Maar Gabriel is een extremist. Zijn doel is om paniek te zaaien. Hij hoopt op buitenlandse interventie. Maar ondertussen heeft hij grote schade toegebracht aan de christelijke gemeenschap." De staatstelevisie gooide tijdens de rellen olie op het vuur door te zeggen dat de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Hillary Clinton zou hebben gezegd soldaten naar Egypte te sturen om de christenen te beschermen

De connectie met het westen, en het geld dat daaruit volgt, wordt de Egyptische christenen vaak kwalijk genomen. Het geweld werd door het leger en de Egyptische premier toegeschreven aan 'de verborgen hand' en 'buitenlandse machten'.

Sidhom is hoopvol dat de gemoederen tussen moslims en christenen zullen bedaren als er een democratie in Egypte ontstaat. Hij is niet bang dat moslimextremisten aan de macht komen. "Het lukt de extremisten niet om hun agenda te camoufleren. Het wordt steeds duidelijker wat ze echt van plan zijn; het invoeren van een speciale belasting voor christenen, het banksysteem afschaffen en vervangen door islamitisch bankieren, toeristen verbieden alcohol te drinken, en islamitische kledingvoorschriften voor iedereen instellen. Voor het overgrote deel van de bevolking gaan die maatregelen te ver."

Sara Amin Tamoen, priester in de St. Barbara kerk in Koptisch Caïro, is daar nog niet zo zeker van. "Ze mogen ons niet. Er is niet veel voor nodig om dat gevoel uit te buiten." Het wijdverbreide analfabetisme (40 procent) en de penibele staat van het onderwijs in Egypte bieden volgens de priester een rijke voedingsbodem voor extremisme. "Zonder onderwijs is democratie onmogelijk. De extremisten kopen simpelweg stemmen met een boterham of een fooi."

Volgens Tamoen zijn christenen de zondebok voor het falen van de rest van het land. "Wij zorgen voor elkaar. We hebben goede scholen en runnen schone ondernemingen."

Dat veel christenen bang zijn en Egypte willen verlaten, verbaast Tamoen niets. "Ik weet niet hoeveel christenen al zijn vertrokken. Maar één ding is zeker; als ze de mogelijkheid zouden hebben, zouden heel veel christenen uit Egypte weggaan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden