De revolutie gesmoord in de stembus

Egyptische droom van seculiere, civiele staat spat uiteen na eerste stemronde

Een islamitisch fascistisch regime of een militair fascistisch regime. Dat is de keuze waar Egyptenaren na de eerste ronde van de presidentsverkiezingen volgens velen voor staan. "Het nachtmerriescenario is werkelijkheid geworden", stelt Mahitab Aboel-Naga, een jonge activiste, die vijftien maanden na de opstand in Egypte de revolutionaire droom van een seculiere en civiele staat uiteen ziet spatten. "Het is een onmogelijke keuze tussen twee kwaden."

Het doemscenario van de revolutionairen is nu werkelijkheid. In de tweede en beslissende ronde neemt de kandidaat van de islamistische Moslimbroederschap, Mohamed Morsi, het op tegen de kandidaat van het leger, Ahmed Sjafik.

Beide kandidaten kregen ongeveer een kwart van de stemmen, waarmee de zestig jaar oude strijd tussen het militaire regime en de islamisten nu over ruim twee weken via de stembus zal worden uitgevochten.

De derde plaats ging verrassend naar de revolutionaire kandidaat Hamdien Sabbahi, die 20 procent van de stemmen kreeg. De nationalistische socialist won in de grote steden, maar moest het afleggen tegen de omvangrijke steun in landelijke gebieden voor de moslimbroederschap en het oude regime.

Ahmed Sjafik, de voormalig bevelhebber van de luchtmacht en de laatste premier onder Moebarak, dankt zijn populariteit aan zijn beloftes de veiligheid in Egypte te herstellen, en de seculiere militaire staat in stand te houden. Een groot deel van de Koptische christenen stemde daarom op Sjafik, tot woede van de revolutionaire jeugd, die de christenen beschuldigt van verraad.

Politicologen verklaren de uitslag door te wijzen op een polarisatie van het electoraat. De compromiskandidaten, zoals Amr Moessa en Abdel Moneim Aboel Fotoeh die lange tijd als favorieten golden, passen volgens hen niet in het huidige politieke klimaat. Het is nu zwart of wit, menen zij.

Het succes van nummer drie Sabbahi past in deze theorie, gezien zijn radicale revolutionaire retoriek. De neo-Nasserist legt zich vooralsnog niet neer bij de uitslag en pleit voor een boycot (en een 'tweede revolutie'). Hij beschuldigt zowel Morsi als Sjafik van verkiezingsfraude. Er zouden stemmen gekocht zijn. Maar de verkiezingscommissie oordeelde gisteren dat de uitslag geldig is.

Zowel Morsi als Sjafik zeggen nu de revolutie te vertegenwoordigen. Maar de retoriek van beide kandidaten in de aanloop van de verkiezingen verhoudt zich slecht met wat de jeugd onder de doelen van de revolutie verstaat. Sjafik beloofde de veiligheid te herstellen met behulp van 'excecuties en grof geweld'. De Moslimbroederschap, die door Sjafik wordt beschuldigd van het opzetten van gewapende milities, sprak zich de afgelopen weken steeds sterker uit voor een islamitische staat op basis van de sharia.

Toch hebben enkele revolutionaire groepen, met tegenzin, verklaard Morsi te steunen omdat 'alles beter is dan het oude regime'.

De weinig charismatische Mohamed Morsi, die spottend 'reservewiel' wordt genoemd nadat de eerste keus van de organisatie werd gediskwalificeerd, kan ook rekenen op de steun van de ultra-orthodoxe salafisten die stemmen op Morsi als 'een ware religieuze plicht' beschouwen.

De moslimbroederschap en de salafisten hebben samen driekwart van het parlement in handen. "Als Morsi wint is de islamitische overname compleet", klaagt Mohi Karim, een Koptische ingenieur. "Ze hebben de ministeries, de politie en de beroepssyndicaten al geïnfiltreerd." Hoewel Sjafik niet de eerste keus is van Karim, ziet hij zich nu genoodzaakt op de seculiere kandidaat te stemmen. Maar net als veel Egyptenaren hoopt hij nog op een 'mirakel'.

Eind deze week doet de rechter uitspraak in het proces tegen Moebarak. Ook zal het parlement misschien onrechtmatig zal worden verklaard, aangezien er nog geen grondwet is (die ook de bevoegdheden van de president vastlegt). Daarnaast zou Sjafik nog uit de race kunnen worden gezet, als het verbod op politieke participatie door leden van het oude regime wordt aangenomen door de regering.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden