De resten van een overbodig slagveld

In de winter van 1944-'45 was het Kapelsche Veer bij Sprang-Capelle een Duits bruggenhoofd waar hevig werd gevochten. Gesneuvelde geallieerden werden later netjes begraven, terwijl dode Duitse soldaten her en der in de stellingen en bomkraters werden gedumpt.

Pas nu komen de overschotten bij een dijkverbetering aan het oppervlak.

Het is warm op de Bergsche Maasdijk, aan de Brabantse kant van het veer Capelle-Dussen. Af en toe vaart een boot. De rust is weldadig, waardoor het moeilijk valt voor te stellen hoe verschrikkelijk het hier de laatste oorlogswinter moet zijn geweest.

Militair historicus dr. D. L. Roitero deed twee jaar onderzoek. Conclusie: de strijd om Kapelsche Veer, die honderden levens vergde, diende slechts het prestige van een gefrustreerd generaal.

Fall Braun luidde de code van de Duitse steunoperatie uit Nederland als onderdeel van het Ardennenoffensief. De bedoeling was om van drie bruggenhoofden, waaronder Kapelsche Veer, het bevrijde Antwerpen te heroveren, maar pas als de troepen uit de Ardennen de Maas zouden bereiken. Zo ver kwam het niet, dus was de steunoperatie overbodig.

De Duitse generaal Kurt Student weigerde dat evenwel te accepteren. Hij vond dat zijn jonge soldaten frontervaring op moesten doen, maar het was frustratie, zegt Roitero. Gevolg was dat op de Bergsche Maasdijk nog ruim twee maanden hevig is gevochten. Pas op 31 januari 1945, nadat Student was vervangen, verlieten de Duitsers hun stellingen, de doden en gewonden achterlatend.

Roitero interviewde veteranen en mannen van de Werkverschaffing die het slagveld opruimden. Hij zegt nauwkeurig te weten hoe het slagveld er op het laatst uitzag en wat nog zal worden gevonden bij graafwerkzaamheden. Om de dijk te kunnen verbeteren wordt die van alle munitie ontdaan. De aannemer is een week of tien bezig en nu al zijn tien lijken van Duitse soldaten aangetroffen.

,,Ongelooflijk hoeveel munitie hier ligt'', zegt Arie Kuiten, die als uitvoerder met het karwei is belast. Dagelijks zijn twee bergingsploegen op de dijk met metaaldetectoren in de weer. Het aantal kogels en scherven in de klei is zo groot dat de apparaten vrijwel onafgebroken piepen. Onbegonnen werk dus. Dan de dijk maar centimeter voor centimeter met een graafmachine afkrabben. Niet ongevaarlijk, weet Kuiten. ,,Maar tot nu toe is er niets ontploft. Afkloppen!''

In een bunker aan de voet van de dijk ligt een deel van de munitie. Kuiten graait in een bak patronen en pakt, voorzichtiger, een Duitse steelhandgranaat uit een kist. Er liggen ook raketonderdelen, mortieren en pistoolgranaten. Buiten wijst Kuiten op een berg granaatscherven die op één dag uit de dijk is gekomen. Er ligt een bot tussen. ,,Kan evengoed van een dier zijn'', zegt Kuiten, tegen beter weten in. Hij komt liever geen lijken meer tegen. Dat houdt het werk maar op.

Als hij op menselijke resten stuit, schakelt Kuiten de Bergings- en indentificatiedienst van de landmacht in. Op 300 meter schoongemaakte dijk zijn nu tussen de acht en tien lijken gevonden. Met nog zeven kilometer te gaan komen er nog veel meer, belooft Roitero. Uit documenten, maar vooral gesprekken met de mannen die het slagveld hebben opgeruimd, weet hij dat er op de dijk in ieder geval één massagraf moet zijn. ,,Met weinig respect zijn de lijken, met uitrustingsstukken en munitie, in stellingen en bomkraters gegooid.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden