'De rekening graag, en een bonnetje'

Marije Vlaskamp

De serveerster van ’Broertje’,een buurtrestaurant in het oude centrum van de Zuid-Chinese stad Guangzhou, komt met een handgeschreven roze vodje aanzetten. „Bij deze bon krijgt u een literfles Seven-Up gratis.”

Veel kleine bedrijven hebben een afkeer van het officiële bonnetje, in boekvorm te koop bij de belastingdienst. Met de aanschaf van zo’n bonnenboekje betaalt ’Broertje’ automatisch belasting over iedere afrekening. Als de klant geen bon vraagt, steekt ’Broertje’ 6 procent omzetbelasting over de 25 euro die we aan de maaltijd hebben uitgegeven, in eigen zak. De belastingdiscipline van de gemiddelde Chinese ondernemer is zwak, en de cash geld economie biedt talloze mogelijkheden voor belastingontduiking. Het Seven Up dealtje is een manier om onder de BTW uit te komen. Liegen dat de bonnen op zijn, is een tweede.

Na enig aandringen komt de serveerster sloffend aan met een handvol fapiao – officiële bonnen.

Al naar gelang de stad en de stijl van het plaatselijk belastingkantoor, zijn die bonnen met indrukwekkende stempels gedecoreerd, en staat ergens op het biljet een zilveren veldje. Dat is met enige moeite weg te krabbelen, en dan verschijnt er een vriendelijk bedankje namens de belastingsdienst. Heel soms verstopt het spannende zilveren vakje een geldbedrag – het hoogste wat ik ooit gezien heb was vijftig euro. Een soort kraslot dus, op kosten van de staat, die zo 1,3 miljard Chinezen inschakelt bij het verhogen van de belastinginkomsten. Deze loterij motiveert het grote publiek een bonnetje te eisen. En het werkt.

Voor invoering van het krasvakje interesseerde het de consument geen moer of er nu een officiële bon kwam of niet. Wie echt een officiële factuur nodig had, moest daar met de middenstand om strijden. Een collega van mij heeft eens drie dagen lang een hotel in Shanghai belegerd, dat weigerde een stempel op een bon te zetten. Wanhopig werd hij ervan: zonder officiële bon kon hij de kosten voor zijn verblijf niet declareren. Zijn werkgever heeft een strenge accountant. Daarom kon hij het probleem niet oplossen door een handelaar in illegale officiële bonnen te benaderen om een nepfactuur in de serie ’hotels en restaurants’ te kopen.

Zeven jaar na invoering van de belastingloterij is het gevecht om bonnen een uitstervend fenomeen, al proberen kleine middenstanders het af en toe nog.

Het krasritueel, dat niet is weg te denken uit het dagelijks leven, begint. Wie de langste nagels heeft, mag het gokje wagen. Hoe verwaarloosbaar klein de kans op een miniem prijsje ook is, bij elke Chinees kriebelt de kans op mazzel in de vingers. Volwassen mensen zitten te krabbelen op het zilver alsof hun leven ervan afhangt.

Raak! Een euro gewonnen. Het prijzengeld wordt als beltegoed op een mobiel nummer gestort. „Jammer dat jullie in Peking wonen. De actie geldt alleen voor plaatselijke nummers. Het mijne bijvoorbeeld”, legt de serveerster liefjes uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden