Polen

De rechterhand van de minister van justitie is nu de hoogste rechter van Polen

Malgorzata Manowska werd maandag benoemd tot voorzitter van het Poolse Hooggerechtshof. Ze heeft nauwe banden met de huidige regering, dat maakt haar benoeming omstreden.  Beeld EPA
Malgorzata Manowska werd maandag benoemd tot voorzitter van het Poolse Hooggerechtshof. Ze heeft nauwe banden met de huidige regering, dat maakt haar benoeming omstreden.Beeld EPA

De verdiensten van Malgorzata Manowska als juriste staan buiten kijf, maar haar benoeming tot voorzitter van het Poolse Hooggerechtshof is omstreden. Ze heeft nauwe banden met de politiek.

De greep van de politiek op de rechterlijke macht in Polen is verstevigd, met de benoeming van een nieuwe voorzitter van het Hooggerechtshof. Behalve haar voornaam heeft deze Malgorzata Manowska weinig gemeen met haar voorgangster, Malgorzata Gersdorf, die tegen wil en dank juist het gezicht werd van het verzet tegen de groeiende politieke invloed op de Poolse rechtbanken.

Manowska geldt als politieke kandidaat. Als het aan haar collega-rechters had gelegen was zij het niet geworden. Maar dankzij een recente wetswijziging hebben niet de rechters het laatste woord, maar de Poolse president. Hij benoemde Manowska, hoewel haar tegenkandidaat twee keer zoveel stemmen kreeg binnen het college van hoge rechters.

Een ongekend grote greep op de rechterlijke macht

Manowska slaagde in 1994 op haar dertigste voor haar rechtersexamen. Vervolgens beklom ze ruim twintig jaar lang de carrièreladder van de Warschause magistratuur. Haar verdiensten als juriste staan buiten kijf. De controverse betreft haar banden met de politiek.

In 2007 werd ze staatssecretaris van justitie. Haar baas, minister Zbigniew Ziobro, is het brein achter de controversiële wetten die hemzelf en de president de afgelopen jaren een ongekend grote greep op de rechterlijke macht hebben gegeven. Toen de huidige regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) in 2007 de verkiezingen verloor, weigerde minister Ziobro zijn opvolger – een politiek tegenstander – welkom te heten in het ministerie. Aftredend staatssecretaris Manowska toonde meer politiek fatsoen en droeg het ministerie officieel over aan de nieuwe minister.

In 2015 kwam PiS terug aan de macht en daarmee ook Ziobro en Manowska. Ze werd in januari 2016 door Ziobro benoemd tot directeur van de School voor Rechters en Procureurs. Hier smeedt het ministerie van justitie de jonge kaders die rechtbanken en OM moeten overnemen van de oude garde. Deze wordt door PiS-politici afgedaan als een ‘post-communistische kaste’.

Wankele voorzittersstoel

Twee jaar geleden werd Manowska gepromoveerd tot rechter van het Hooggerechtshof. Een omstreden benoeming, net als alle rechtersbenoemingen van de afgelopen twee jaar. Dat komt doordat de Raad die rechters benoemt sinds 2018 zelf helemaal is benoemd door politici. Het Hooggerechtshof oordeelde vorig jaar op basis van een uitspraak van het Europese Hof, dat de regeringspartij daarmee haar boekje te buiten gaat.

Voeg daarbij dat tijdens de verkiezing van Manowska tot voorzitter van het Hooggerechtshof grondwettelijke procedures zijn geschonden – dat is de mening van een groot aantal juristen – en je hebt een wankele voorzittersstoel. Als de politieke wind weer draait, dreigt er zwaar weer voor de nieuwbakken hoogste rechter.

Lees ook:

Dat autoritaire van Polen is naar, maar erg modern

Filosoof ­Tomasz Sawczuk legt uit waarom Poolse ­populisten zich niets aantrekken van kritiek uit Europa.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden