De rebellen willen geen pottenkijkers

Even buiten Donetsk bereiden vrouwen een maaltijd in een provisorische keuken. Morgen mogen ze naar de stembus. Beeld reuters
Even buiten Donetsk bereiden vrouwen een maaltijd in een provisorische keuken. Morgen mogen ze naar de stembus.Beeld reuters

Ze dromen van een eigen land zonder oorlog en zonder bemoeienis van Kiev. Novorossija (Nieuw Rusland) moet het gaan heten. Morgen gaan de inwoners van Donetsk en Loegansk - de steden die door Oekraïense separatisten worden geleid - naar de stembus. Vier vragen.

Waarom houdt het oosten van het land afzonderlijk verkiezingen?
De separatisten zijn van plan een nieuwe staat te stichten met een eigen parlement en een zelfgekozen leider. Het gebied moet het zuidoosten van het land beslaan. Economisch moet de regio onafhankelijk worden van Kiev. Nu al innen Donetsk en Loegansk belastingen. Ook is de regio bezig met het oprichten van een centrale bank.

Rusland erkent de uitslag van de stembusgang, maar Brussel, Washington en Kiev doen dat niet. Het Westen is van mening dat deze 'schaduwverkiezingen' het vredesakkoord dat begin september in de Wit-Russische stad Minsk werd gesloten, ondermijnen. Daar werd afgesproken dat de oostelijke regio's meer autonomie krijgen en dat de inwoners begin december naar de stembus kunnen om een regioparlement te kiezen. Onder toeziend oog van de regering in Kiev, dat wel.

Dat laatste stuit de rebellen tegen de borst. Zij willen geen pottenkijkers, zeker niet van de pro-Europese president Petro Porosjenko. Vandaar dat ze de verkiezingsdatum naar voren hebben geschoven.

Valt er iets te kiezen?
Dat valt tegen. In de zelf uitgeroepen volksrepubliek Donetsk (DNR) doen drie presidentskandidaten en twee partijen mee. Favoriet is rebellenleider Aleksandr Zachartsjenko, een voormalige elektricien, die deze zomer het leiderschap van DNR overnam van de uit Rusland afkomstige Alexander Borodaj. Hij wil de belastingen en winsten die afkomstig zijn van de lokale industrie (zoals mijn- en machinebouw) besteden in de regio zodat de salarissen en pensioenen omhoog kunnen. In de zelf uitgeroepen volksrepubliek Loegansk hebben de inwoners iets meer keus. Daar doen vier presidentskandidaten en acht partijen mee.

Heeft zo'n eigen staat, zonder steun van Kiev, kans van slagen?
Het wordt lastig. Nu al dreigt er een conflict over de gasrekening. Rebellenleider Zachartsjenko belooft bijvoorbeeld de schulden die nu nog uitstaan bij Kiev, niet te betalen. Donetsk is nog geld verschuldigd aan Kiev vanwege het verwarmen van openbare gebouwen.

Zachartsjenko rekent in deze kwestie op de Russische president Poetin, die al beloofde de pro-Russische regio's van financiële steun en goedkoop gas te voorzien. Maar hoe dat gas logistiek Donetsk en Loegansk moet bereiken, is nog onduidelijk. Er zijn geen aparte gasleidingen naar Oost-Oekraïne.

Dus Kiev hoeft niet wakker te liggen van 'Novorossija'?
De kans dat de rebellen binnen afzienbare tijd een eigen staat stichten, is klein. Maar president Porosjenko, wiens partij een overwinning boekte tijdens de verkiezingen vorige week, moet wel rekening houden met een land dat nog meer verdeeld raakt.

En niet alleen vanwege de opstandige steden Donetsk en Loegansk. In het gehele oosten van Oekraïne scoorde het Blok van de Oppositie, waar de aanhangers van de verdreven pro-Russische president Viktor Janoekovitsj zich in hebben verenigd, zeer goed. Dat kan de separatisten op termijn helpen bij hun strijd voor onafhankelijkheid.

Vandaag in Trouw meer over de situatie in Oekraïne.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden