De Randstad wil maar geen echte metropool worden

door Wybo Algra

De Randstad bestaat hooguit op de landkaart. Van een samenhangend stedennetwerk is geen sprake. Ook bedrijfsrelaties tussen de vier grote steden zijn er minder dan verwacht.

Dat staat in de nieuwe studie ’Vele steden maken nog geen Randstad’ van het Ruimtelijk Planbureau (RPb). In rijksnota’s wordt de Randstad doorgaans neergezet in als stedelijk netwerk of zelfs metropool. Maar dat zou betekenen dat het geheel van steden en gemeenten meer is dan de som der delen – wat volgens de onderzoekers niet het geval is. Jan Ritsema van Eck van het RPb: „De Randstad is eerder een verzameling van zelfstandige, complete stadsgewesten.”

De onderzoekers concluderen dit uit kaarten die ze maakten van het woon-werkverkeer, winkelbezoek en bedrijfsrelaties in de Randstad. Die laten steevast eenzelfde patroon zien: stervormige patronen rond de vier steden, en in veel mindere mate verbindende lijnen tussen die steden onderling.

Mensen wonen dus veelal in de buurt van hun werk en gaan meestal ook winkelen in hun ’eigen’ stad. Zestig procent van de bedrijven heeft wel zakenrelaties over de gemeentegrenzen heen – maar dan ook met bedrijven in het hele land, of daarbuiten. De Randstad neemt dus geen bijzondere positie in.

De economische relaties in de Randstad werden in kaart gebracht via een enquête onder bedrijven, die hun belangrijkste inkoop- en verkooptransacties invulden. Dat er veel minder bedrijfsrelaties tussen de vier grote steden zijn dan verwacht, komt volgens de onderzoekers doordat de grote steden steeds meer op elkaar gaan lijken, en elkaar dus minder nodig hebben.

Ook de handel en distributie rond Schiphol en de Rotterdamse haven dragen door hun (inter)nationale oriëntatie weinig bij aan de economische samenhang in de regio. Wel is het noordelijke deel van de Randstad nog altijd iets meer gericht op diensten, terwijl het zuidelijke deel een wat meer industrieel karakter heeft. Maar de economische specialisatie is sinds het begin van de jaren negentig afgenomen.

Er is één uitzondering: Amsterdam, waar zich steeds meer – dichtbij de beurs – de financiële dienstverlening concentreert. De hoofdstad fungeert als een ware magneet voor de Randstad én de rest van het land. „Misschien is niet de Randstad maar Amsterdam zich aan het ontwikkelen tot de onbetwiste metropool”, denkt RPb-onderzoeker en hoogleraar stedelijke economie Frank van Oort. Eerder concludeerde het RPb al dat investeren in de bereikbaarheid van Amsterdam verreweg het meeste loont.

Volgens RPb-directeur Wim Derksen toont deze studie aan dat een Randstadbestuur niet nodig is. Misschien, speculeert hij, gedijt de economie van de Randstad niet door samenwerking, maar juist door onderlinge concurrentie tussen de steden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden