De rafelranden en de rommelplekjes van de samenleving verfilmd

’Het echte platteland keert nooit weerom’,schreef filmmaker Peter Delpeut na het zien van Jos de Putters ’Het is een schone dag geweest’ (1993).

De Putters documentaire klassieker was een van de films in het themaprogramma ’Blik op ’t land’ in 2000 op het Nederlands Filmfestival. In het programma toen veel films op zoek naar leegte, stilte, traagheid en saaiheid op het platteland. Niet altijd kritiekloos, wel vol weemoed.

Zes jaar later presenteert het Nederlands Filmfestival opnieuw een themaprogramma over het landschap: Tussenland. Een berustende titel, zou je kunnen zeggen. Films als ’Voorland’ van Albert Elings en Eugenie Jansen en ’Op de grens’ van Peter Delpeut rouwen ook niet zozeer om het verloren platteland, eerder speuren ze naar de schoonheid van het nieuwe.

In de film van Peter Delpeut biedt juist de rand van Amsterdam de mooiste doorkijkjes. Eenden die uitrusten voor de immense hijskranen, jongetjes die vissen tussen de afvoerbuizen. Je mag van die beelden treurig worden, maar je wordt er niet anders of erger treurig van dan van een lege, nevelige polder tegen een scherpe horizon.

Ook in de documentaire ’Locatie TusseNLand’, in première op het festival, gaat Ben van Lieshout op zoek naar de rafelranden; naar de kleine stukjes niemandsland waar planologen nog geen grip op kregen. Rommelplekjes aan de rand van Amsterdam en Rotterdam, onder de vliegtuigen bij de Haarlemmermeer.

Deze film toont botsingen van oud en nieuw die minder vrolijk stemmen, al is het maar vanwege de ongelooflijke herrie. In aanblik kun je de oprukkende stad vergeten, stil is het geen moment.

Schrikken is het ook van de Betuwelijn. De wand gaat rakelings langs de dakgoot van een achtergebleven boerderij bij Rotterdam. Het oogt wreed bijna, als een mes dat net langs iemands hoofd scheert.

De niemandslandbewoners zelf reageren toch vrij laconiek op wat Van Lieshout in zijn plechtstatige voice-over ’een burgeroorlog van planologen’ noemt. Van Lieshout praat met de garagehouder die al twintig jaar tijdelijk hokt naast de Hell’s Angels, vlakbij het Amstelstation.

Hij spreekt met de patatboer die alle vakantiehuisjes bij de Haarlemmermeer heeft zien verdwijnen en nu alleen nog de vliegtuigspotters van frites voorziet. Hij bezoekt Ruigoord, waar al enige decennia krakers wonen in wat eigenlijk een miljoenengebied is aan de kop van het havengebied. Een plek voor spirituele anarchisten, aldus een bewoner.

En hoewel al deze films de veranderingen in het landschap schetsen, is het die onverstoorbaarheid onder de bewoners die je bijblijft.

’Locatie TusseNLand’ gaat op 1-10 in première op het Groeneveld Festival. Info: www.kasteelgroeneveld.nl. Info over de andere films in het programma ’Tussenland’: www.filmfestival.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden