De radar heeft een hekel aan die draaiende wieken

Vliegtuig boven molens 'onzichtbaar'

Probleem met windmolens: de wieken draaien. Daar komt bij: de draaiende bladen lijken voor een radar op een naderend vliegtuig, zegt Onno van Gent, radarspecialist bij TNO. Van Gent is nauw betrokken bij onderzoek naar de verstoringen van het radarnetwerk van Defensie. Acht radarposten in Nederland zorgen voor de veiligheid van het luchtverkeer, civiel en militair.

Windmolens, vooral als ze in groepen bij elkaar staan, verstoren het radarbeeld. Kleinere vliegtuigen die boven een windpark vliegen zijn soms onzichtbaar voor de radar. En de reflecties van draaiende wieken beïnvloeden het radarbeeld. Bovendien worden windmolens steeds hoger, de assen reiken nu al tot 120 meter, met wieken wordt makkelijk een hoogte van 150 meter bereikt.

Tot dusver moesten overheden hun hoogbouwplannen in een ring van 28 kilometer rond een radarpost voor goedkeuring voorleggen aan Defensie. In 2008 betekende dat onder meer een streep door plannen voor een hotel met hoge woontoren in Enschede, omdat uit TNO-onderzoek was gebleken dat de hoogbouw het radarsysteem op de luchthaven in Twente ernstig zou verstoren. In de nieuwe plannen van Defensie wordt de meldingsplicht voor hoogbouw teruggebracht tot 15 kilometer, omdat de radarsystemen inmiddels zijn verbeterd.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten riep afgelopen september minister Schultz van Haegen (Infractructuur en Milieu) op snel duidelijkheid te bieden over de normen voor radarverstoring. "De huidige normen leveren sinds jaar en dag problemen op in de ruimtelijke ordening. Projecten met hoogbouw en windmolens worden in bijna heel Nederland belemmerd door deze sterk verouderde normen", aldus de VNG in een brief aan de minister. De gevraagde duidelijkheid komt er nu.

Voor hoogbouw worden de normen dus soepeler, voor windmolens gaat de oude norm naar liefst 75 kilometer. Dit kan in het uiterste geval betekenen dat provincies of gemeenten met windmolenplannen hun projecten moeten afblazen, of nieuwe locaties moeten zien te vinden, zegt defensiewoordvoerster Patricia Sonneveld. "Recente internationale richtlijnen voor luchtvaartveiligheid geven aan dat windturbines binnen het zicht van de radar, de radar kunnen verstoren. Daarom moeten windturbineplannen altijd worden getoetst. Windturbines zijn over het algemeen tot op 75 kilometer zichtbaar voor de radar."

Dat wordt bevestigd door Peter Hoogeboom, hoogleraar radar- en aardobservatie aan de TU Delft. "Windmolens worden steeds groter en hoger. Op een afstand van 75 kilometer zijn ze niet meer verstorend voor de radar. Dat heeft te maken met de kromming van de aarde. De trend is momenteel dat voorkomen moet worden dat deze turbines radarsystemen kunnen beïnvloeden."

De ministeries van defensie en infrastructuur en milieu zijn in gesprek met de provincies en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten over de gevolgen van de nieuwe 75 kilometer-zone. De maatregel kan gevolgen hebben voor plannen voor grootschalige windturbine-parken op tal van plaatsen in Nederland.

Niet overal zijn de defensieplannen al bekend. "Wij weten van niets, dit is echt nieuw voor ons", aldus woordvoerster Liesbeth Brouwer in Drenthe. De provincie maakte onlangs bekend te willen meewerken aan de bouw van ruim 90 enorme windmolens. Vrijwel de hele provincie ligt in de 75 kilometer-zones van de vliegbases Twente en Leeuwarden en van de Friese radarpost De Wier. Zelfs de verstoringszone van het commandocentrum van de luchtmacht op de Veluwe (Nieuw-Milligen), van waaruit alle militaire vliegoperaties en delen van het burgerluchtvaartverkeer worden gevolgd, reikt tot in het zuidwesten van Drenthe.

Volgens radarspecialist Van Gent (TNO) zijn radarsystemen door technische vernieuwingen tegenwoordig minder gevoelig voor turbines. "Het nieuwe toetsingssysteem betekent dus niet dat er per definitie geen windturbines meer kunnen worden geplaatst binnen de straal van 75 kilometer. Wij hebben een model ontwikkeld waarmee we nauwkeuriger kunnen berekenen of er sprake zal zijn verstoring."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden