De PVV vergelijken met de NSB, helpt dat de discussie?

Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl of naar Trouw, Lezers, Postbus 859, 1000 AW Amsterdam. Alle reacties moeten voorzien zijn van naam en adres. De antwoorden verschijnen woensdag.

Op één punt heeft historicus en columnist Thomas von der Dunk zijn gelijk bewezen: op de oorlog rust een taboe. Alles mag in Nederland gezegd en uitgesproken worden, maar vergelijkingen tussen het politieke heden en de gebeurtenissen van 1933-1945 worden niet op prijs gesteld. De snelheid waarmee de Provinciale Staten van Noord-Holland een lezing over dit onderwerp verboden, wijst op een open zenuw. De felle reacties ook. De politici die de lezing afzegden heetten meteen 'burgemeesters in oorlogstijd'.

Von der Dunk zelf kreeg het verwijt dat hij de 'morele verzetsheld' uithangt en dat hij alleen de aanslag op Wilders nog maar hoeft uit te voeren om de oorlogsvergelijking compleet te maken. Zo hoog loopt het op. Een inhoudelijke vergelijking trekken tussen de gebeurtenissen van toen en nu is blijkbaar bij voorbaat onmogelijk.

Het probleem met de oorlog is dat iedereen heeft geleerd dat herdenken hoort te verbinden. Het ideaalbeeld: de oorlog als les waar allen wijzer van zijn geworden. Zeker voor de naoorlogse generatie, waar ik zelf toe behoor, is het wennen dat er recent een andere oorlog bij is gekomen: de oorlog die verdeelt. Het is nieuw dat '40-'45 tot snoeihard debat kan leiden. De oudere generatie gaat veel losser om met deze materie. Bij de discussies binnen het CDA kwamen uit die hoek de waarschuwingen voor de overeenkomsten in rechtsongelijkheid tussen toen en nu. Hebben zij gelijk dat je best de oorlog als waarschuwend voorbeeld mag aanroepen in discussies over de PVV van nu?

Op zichzelf is het publieke debat tegenwoordig wel heftiger discussies gewend. Dat lijkt me een goed argument om het ook gewoon, zonder emoties, te mogen hebben over de vraag of de PVV van Wilders lijkt op de NSB van Mussert. Als het maar feitelijk blijft, en precies.

Daar komt nog bij dat het lijdend voorwerp van dit debat, de PVV, zelf ook niet kinderachtig opereert. Wilders zet de oorlog ook in als metafoor. De koran is 'Mein Kampf'. De islam is fascistisch en wil de democratie omverwerpen. Het is bij voorbaat een fel debat, dan mag de wederpartij zich ook laten gelden.

Ondertussen is een discussie die feitelijk mogelijk is, nog niet vanzelf een zinvolle discussie. Historici zijn verdeeld over de overeenkomsten tussen NSB en PVV. Het is dus maar net wat je in de praktijk met een vergelijking kunt. En daar begint mijn twijfel. Thomas von der Dunk stelt alarmistisch dat er 'meer reden dan ooit is' om de oorlog erbij te halen. Maar het resultaat was deze week een discussie waarbij de PVV geen millimeter van zijn spijkerharde standpunten inleverde, en waarbij haar kiezers in de gordijnen vlogen. De oorlog als waarschuwing werkt niet om populisten zelf te veranderen. Hooguit om hun gesprekspartners onder druk te zetten. Is dat genoeg reden om het zo te willen?

Vandaar mijn vraag: de PVV vergelijken met de NSB, en de oorlog erbij halen - helpt dat de discussie verder?

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden