De PVV is niet de grote concurrent van de SGP, de echte concurrentie zit elders

Geert Wilders (PVV) en Kees van der Staaij (SGP) voorafgaand aan een Tweede Kamerdebat. Beeld ANP

De PVV is niet de grote concurrent voor de SGP, zoals leek na ‘Urk’. Andersom is de SGP wel interessant voor PVV’ers.

Nog deze week had de SGP nieuwe kritiek op de islam. Schoolkinderen die op excursie gaan naar een moskee worden volgens SGP-Kamerlid Roelof Bisschop gedwongen mee te doen aan een gebed tot Allah. De SGP wil een wet die meebidden verbiedt. Bisschop vertrouwt niet op vrijwillige afspraken; het kabinet moet ingrijpen.

Dit soort anti-islam uitspraken levert de SGP de laatste jaren het verwijt op dat de partij ‘een tikkeltje populistisch’ is geworden, in de woorden van premier Mark Rutte. Inhoudelijk zit de SGP dicht op de PVV als het gaat over islam en integratie. Daardoor is een beeld ontstaan dat de PVV voor de SGP-kiezers een geliefde concurrent is geworden, en dat jongeren in de partij dreigen over te stappen.

Dat beeld klopt niet, blijkt uit kiezersonderzoek van de politicologen André Krouwel en Simon Otjes. In opdracht van de SGP onderzochten zij in hoeverre de bevindelijk gereformeerde partij kwetsbaar is voor populisme. Daar was de SGP zelf ook benieuwd naar. De partij wijdde er vandaag een symposium aan, als een van de evenementen rond het 100-jarig bestaan van de partij.

Homorechten

De uitkomsten zijn verrassend. Slechts 16 procent van de SGP’ers overweegt op de PVV te stemmen. “De echte concurrentie zit elders, bij de christelijke partijen, met de ChristenUnie voorop”, zegt onderzoeker Krouwel. Die partij is voor maar liefst 62 procent van de SGP-achterban een lonkend alternatief. Voor SGP-leider Kees van der Staaij is Gert-Jan Segers van de ChristenUnie pas echt de man om rekening mee te houden.

. Beeld Sander Soewargana

Niet dat de SGP’ers anders denken over de islam dan PVV’ers. Daarover, en over immigratie, zijn de standpunten onder beide groepen bijna hetzelfde. Ook hechten beide aan law and order. Wat SGP’ers tegenhoudt om over te stappen is het populisme van de PVV. De macht ligt niet bij het volk, vinden de bevindelijk gereformeerden. Dat de PVV voorstander is van homorechten, helpt evenmin.

De lichte paniek binnen de SGP toen bij de laatste Kamerverkiezingen op Urk de PVV opeens veel stemmen trok, is volgens onderzoeker Krouwel niet nodig. “Waarschijnlijk zijn dat geen klassieke SGP-stemmers geweest”.

Sympathiek

Onder PVV-stemmers scoort de gereformeerde SGP met 15 procent als wordt gevraagd op wie men zou willen stemmen. Maar opmerkelijk: als de vraag aan PVV-stemmers luidt welke andere partij ze het meest sympathiek vinden, staat de SGP zelfs helemaal bovenaan. Andersom: bij SGP-stemmers staat de PVV op de vijfde plaats als ‘sympathiek’.

Voor de SGP heeft het onderzoek dus als verrassende uitkomst dat de SGP eerder stemmen kan afsnoepen van Wilders, dan andersom. Al zal dat niet eenvoudig zijn. De drempel om over te stappen is blijkbaar veel te hoog. Echt stemmen op de kleine SGP overweegt de PVV-achterban nog niet. “Eerder op het CDA of de VVD”, zegt Krouwel.

Krouwel vindt de harde anti-islamkoers van de SGP ‘uit strategisch oogpunt riskant’ voor de SGP. “Op dat punt kunnen ze toch niet concurreren met de PVV. Ik betwijfel of de vele jongeren in de partij wel zo anti-islam of bijvoorbeeld anti-Europa zijn”.

Komende week stemt de Tweede Kamer over de SGP-motie die stelt dat “ouders het recht moeten krijgen om hun kind niet op excursie te laten gaan naar een moskee als ze moeten bidden als een moslim”. De SGP noemt dat ‘gebedsuitjes’. De motie gaat over de kennismakingsbezoeken die scholen al jaren organiseren.

Lees ook: 

Bij de 100-jarige SGP is heel veel én opvallend weinig veranderd

De SGP, de oudste partij van Nederland, bestaat dit jaar honderd jaar. In een eeuw groeide de ‘wereldmijdende’ SGP uit tot een partij die ertoe doet op het Binnenhof. Veel is er veranderd, aan de standpunten. Maar niet aan de beginselen.

‘Wij zijn de SGP van over vijf jaar’

De kleine SGP heeft de grootste politieke jongerenorganisatie, met ruim zevenduizend leden. Meisjes zijn er al jaren actief. De jongeren zijn ook op andere manieren bezig om van binnenuit hun partij te moderniseren, al gaat dat nog voorzichtig. ‘Wij zijn assertiever dan de vorige generatie.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden