De puber betrapt een rokende klasgenoot. Moet hij de mentor inlichten?

SOMAJEH GHAEMINIA

Vlak om de hoek van de school betrapte de veertienjarige jongen zijn klasgenoot. Onopvallend maar trots hing die tegen een bankje, in zijn ene hand een blikje energydrank, in zijn andere een peuk, om hem heen een walm sigarettenrook. Hem aanspreken op zijn ontluikende verslaving durfde de jongen op dat moment niet, meer dan een 'Zie je morgen!' kwam zijn mond niet uit. Maar de puber kan niet loslaten wat hij heeft gezien.

Aan de keukentafel deelt hij de ontdekking met zijn ouders. En het dilemma dat hij ervaart: hij maakt zich zorgen over zijn klasgenoot - laten we hem Jim noemen. Roken is uit den boze. Maar Jim aanspreken heeft geen zin, denkt zoon. "Het is een stoere jongen, die trekt zich niets aan van mij." Hij overweegt om naar de mentor te gaan zodat zij actie kan ondernemen, de ouders van Jim waarschuwen misschien. Maar zijn eigen ouders weten niet of dat wel een goed idee is. Ze willen niet dat hun zoon als een 'verrader' te boek komt te staan. Wat te doen?

Onder leerlingen op de middelbare school is iets vertrouwelijks doorvertellen een van de ergste doodzondes die je kunt bedenken, reageert Jasper Rijpma, leraar van het jaar 2014 en docent aan het Hyperion Lyceum in Amsterdam. "Niemand wil een 'snitch' zijn."

Toch gebeurt het vaak dat een leerling iets ziet of meemaakt waarbij hij hulp wil van een volwassene, weet Rijpma. "Het kind hoopt op een snelle oplossing waar niemand iets van te weten komt. Vaak is het niet zo eenvoudig. In het geval van de rokende jongen is het moeilijk om een inschatting te maken zonder context. Wordt er bij hem thuis door het hele gezin gerookt? Heeft hij een keer een pakje gekocht om stoer te doen? Speelt er iets thuis, zijn de ouders aan het scheiden?"

Zijn vader en moeder doen er goed aan om zich er buiten te houden, vindt Rijpma. Dit is een zaak van school. Maar hun zoon moet juist wél naar zijn mentor stappen. "De zorgen dat hij misschien als verrader wordt gezien zijn begrijpelijk, maar ze zouden er eigenlijk niet moeten zijn. De school heeft de taak de informatie vertrouwelijk te behandelen. Als de leerling in volledig vertrouwen dit met zijn mentor of een vertrouwenspersoon op school deelt, dan kan die actief het roken tegenwerken. Daarnaast is er op school ook een ervaren zorgcoördinator die kan adviseren. Iedere school heeft de plicht deze gevaarlijke verslaving tegen te gaan."

Vanuit pedagogisch perspectief is dit voor de ouders een mooie oefening om zoonlief te helpen zelf een beslissing te nemen, zegt Klaas Jan Terpstra, auteur van 'Pubers van Nu', oud-docent en leerlingebegeleider.

"Pubers van deze leeftijd zijn bezig zich te leren verplaatsen in het perspectief van de ander, maar vinden dat tegelijkertijd lastig. Hoe spreek je de ander aan op zijn gedrag? Dat is een extra moeilijkheid. Ze hebben bij dit leerproces hulp nodig, vooral door er over te leren nadenken en op grond daarvan hun eigen beslissingen nemen."

Zijn ouders adviseert Terpstra in gesprek te gaan met hun zoon, maar hem uiteindelijk zelf te laten beslissen. "Laat hem in dat gesprek onderzoeken wat er kan gebeuren als hij het doorvertelt aan de mentor. Stel hem veel vragen en laat hem zelf antwoorden: Wat kan er gebeuren als Jim erachter komt? Hoe zou hij reageren, denk je? Hoe zou jij het vinden als een klasgenoot iets over jou zou vertellen? In welke gevallen zou dat goed zijn? Wanneer niet?

Laat hem ook nadenken over de optie om zelf de jongen aan te spreken, zegt Terpstra. "Hoe zou je dat tegen hem kunnen zeggen? Hoe zou hij kunnen reageren? Wat vind je daar moeilijk of spannend aan?"

"Maar ook: Hoe ervaar je het als je niets doet? In welke gevallen is dat goed en in welke gevallen niet? En als je dit alles overdenkt, wat wil je dan doen?"

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden