De proef voor de maatschappelijke dienstplicht gaat in september van start, zij het in uitgeklede vorm

Leerlingen van de Kerckeboschschool in Zeist delen ijsjes uit aan bewoners van verzorgingshuis Spathodea. Beeld ANP

De opzet is kleiner dan eigenlijk het plan was, toch kunnen de eerste 13.000 jongeren en volwassen (tussen de 15 en 30 jaar) zich half september melden voor een maatschappelijke dienst. 

Vooralsnog is het een proef met 38 projecten, waarbij deelnemers bijvoorbeeld werken als lifeguard bij de reddingsbrigade, of als maatje van nieuwkomers. Bij een ander project dat is uitverkozen, worden diners op het platteland georganiseerd, zodat stadsjongeren en boeren elkaar leren kennen. Daarnaast zijn er initiatieven in de zorg, sport en cultuur.

 Zo kan het ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport eerst beoordelen welke maatschappelijke baantjes gewild zijn en goed werken. De invoering van de maatschappelijke dienstplicht  verloopt minder snel en is minder omvangrijk dan eigenlijk de bedoeling was. 

Jongeren zijn namelijk nog niet erg overtuigd van nut en noodzaak, bleek dit voorjaar uit gesprekken met potentiële kandidaten. Ze willen geen studievertraging oplopen of betaalde baantjes kwijtraken en een stage moet vooral ook aantrekkelijk zijn, vertelden ze tijdens sessies met Zonmw. Deze organisatie voor zorgonderzoek en innovatie, heeft de subsidieaanvragen voor de maatschappelijke diensttijd beoordeeld.

Vaag

Niet alleen jongeren, ook de Tweede Kamer vindt de plannen van Blokhuis nog te vaag en te vrijblijvend, zo bleek vorige maand tijdens een debat. Zo mogen jongeren zelf bepalen hoe de diensttijd er precies uit komt te zien. Ook de duur kan variëren met een maximum tot zes maanden. Achterliggend probleem is dat de regeringspartijen heel verschillend denken over de invulling. Oorspronkelijk wilden pleitbezorgers van CDA en ChristenUnie de stage verplichten, maar  VVD en D66 voelden daar niet voor. Daarnaast hebben de christelijke partijen er elk een andere uitleg bij. Voor het CDA is het bijbrengen van normbesef en burgerschap van belang, de ChristenUnie ziet de dienstperiode vooral als een oefening in dienstbaarheid.

Het kabinet stelt voor de eerste 38 projecten 25 miljoen euro beschikbaar. De subsidie loopt vanaf volgend jaar op tot uiteindelijk 100 miljoen euro per jaar in 2021.  De bedoeling is dat de jongeren aan het eind van hun diensttijd een soort certificaat krijgen. Daarmee krijgen zij voorrang bij sollicitaties op een overheidsbaan. Een stage bij de reddingsbrigade levert daarnaast nog EHBO- en een internationaal erkend lifeguarddiploma op.

Nog niet zolang geleden stond de maatschappelijke diensttijd nog officieel op het schoolprogramma. Tussen 2011 en 2014 was de maatschappelijke stage verplicht voor middelbare scholieren. Aanvankelijk was er scepsis, maar uiteindelijk waren de deelnemende jongeren en scholen tevreden over de ervaring. Toen de verplichting verviel, konden scholen de stage nog wel als facultatief onderdeel opnemen in het lesprogramma, maar toen in 2015 de vergoeding van de overheid aan scholen verviel vanwege bezuinigingen, verviel ook de animo.

Lees ook: Is de maatschappelijke dienstplicht wel zo'n goed idee?

De maatschappelijke dienstplicht wordt vrijwillig, maar levert eenieder die droomt van een baan als ambtenaar wel voorrang op. Is dat een goede prikkel? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden