De proef met legale wiethandel dreigt te stoppen, want er is te weinig animo

Veel gemeenten maken bezwaar tegen de voorwaarden die het kabinet stelt aan legale inkoop van softdrugs. Beeld EPA

De proef met legale wiethandel hangt aan een zijden draad. Er is weinig animo en de tijd dringt.

Komt het nog goed met de landelijke proef met een ‘legale achterdeur’ voor coffeeshops? Steeds meer gemeenten zeggen al voor de deadline van 10 juni dat ze zich niet zullen aanmelden voor het experiment. Eindhoven behoorde zes jaar terug tot de kopgroep van gemeenten die aandrongen op de wietproef omdat in de huidige situatie coffeeshops moeten inkopen bij illegale handelaren. Dat is een enorme stimulans voor de lokale criminaliteit.

Het probleem is alleen maar nijpender geworden, maar toch doet de Brabantse gemeente niet mee met het experiment dat het huidige kabinet in het regeerakkoord heeft staan. Volgens burgemeester John Jorritsma is de eis van het kabinet dat alle coffeeshops in een gemeente moeten meedoen, onwerkbaar. Hij vreest dat de kabinetsproef met maximaal tien gemeenten geen goed beeld oplevert en wijst erop dat coffeeshops niet willen meedoen omdat ze verplicht worden al hun materiaal bij dezelfde teler in te kopen.

“Toch is juist die eis aangepast”, zegt zijn collega Paul Depla van Breda, die wel heeft ingetekend. “Er zijn nu meerdere aanbieders mogelijk, niemand kan nog over ‘staatswiet’ spreken.” Aanvankelijk zou na de proef van vier jaar sowieso de illegale achterdeur weer terugkomen. “Nu is toegezegd dat wanneer de proef een succes wordt, er een overgangsperiode kan komen van anderhalf jaar totdat deze aanpak definitief wordt. Zo hoeven de coffeeshops niet tijdelijk terug naar de illegaliteit.”

Meer blauw nodig

Depla pleit er wel voor dat kabinet en parlement de voorwaarden nog verbeteren, bijvoorbeeld door budget vrij te maken voor agenten die op straat gaan controleren. “Want we moeten niet verwachten dat de illegale handelaars hun kip met de gouden eieren zomaar slachten. Het gevaar op straathandel en bijkomende overlast is aanwezig”, denkt de Bredase burgemeester.

De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema wil ook niet meedoen zolang de eis blijft dat alle coffeeshops moeten meedoen. “Het kabinet heeft nog tot 10 juni de tijd om de voorwaarden aan te passen”, memoreert haar woordvoerder. Dan zou Amsterdam mogelijk toch meedoen. Den Haag zit op dezelfde lijn, net als Rotterdam, waar burgemeester Aboutaleb eigenlijk meer heil verwacht van nieuwe coffeeshops aan de rand van de stad die legale wiet verkopen. Utrecht moet nog een beslissing nemen.

Een lichtpuntje voor het kabinet is Maastricht, waar het college de verzamelde coffeeshops wist te bewegen tot aanmelding. Er was eerst fel verzet, maar de gemeente heeft beloofd redelijk te controleren en de ondernemers concluderen nu: “We zullen ergens moeten beginnen om tot legalisering te kunnen komen.”

Niet ideaal

Drugsspecialist en lector Edward van der Torre van de Politie-academie geeft de Limburgse coffeeshops op dat punt volmondig gelijk. “De proef is niet ideaal. Een grote gemeente moet alle coffeeshops meekrijgen. Dat is lastig want als er eentje uitvalt dan heb je als burgemeester een probleem. Voor een kleine gemeente kost het veel moeite om dit allemaal te regelen, die energie kun je voor de veiligheid van burgers beter inzetten. Maar de noodzaak om het probleem aan te pakken, is ondertussen alleen maar groter geworden.”

De illegale handel bepaalt het beleid en de bijbehorende criminaliteit groeit, zegt ook Van der Torre. “Om die aan te pakken, moet je naast de proef ook verbetering aanbrengen in de opsporing. Want een beetje crimineel die zijn gang kan gaan, gaat met liefde illegaal de concurrentie aan met de shops uit de proef.”

Ook Heerlen heeft zich aangemeld, een aanvankelijk enthousiaste gemeente als Zwijndrecht die al een variant kent met een gecontroleerde, niet commerciële coffeeshop, neemt binnenkort een besluit. Hetzelfde geldt voor Tilburg, een gemeente die extra interessant is omdat burgemeester Theo van de Weterings ook namens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten het woord voert over het coffeeshopbeleid. “Wij nemen binnenkort een besluit over aanmelding”, is alles wat zijn woordvoerder kwijt wil.

Lees ook:

Gemeenten willen niet meedoen aan te strenge wietproef

Vorig jaar waren gemeenten al kritisch over de voorwaarden van het experiment met de coffeeshops.

Gemeentes willen legale wietteelt

Ironisch genoeg waren het juist gemeenten die zes jaar geleden begonnen met het pleidooi voor een proef.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden