De proclamatie van de Republik Maluku Selatan, 25 april 1950

  • Op het Molukse eiland Ambon willen radicale christenen vandaag de verboden vlag hijsen van de Republik Maluku Selatan, de republiek der Zuid-Molukken.

Ze kozen de datum niet willekeurig. Het is vandaag precies 52 jaar geleden dat het kleine eiland een poging deed zich af te scheiden van Indonesië, 25 april 1950. De opstand mislukte jammerlijk en kostte duizenden levens. Hoeveel precies, weet niemand.

De proclamatie kwam die week eigenlijk uit de lucht vallen. De Molukse leiders waren helemaal niet van plan om de onafhankelijkheid uit te roepen, oordelen historici. Ze kwamen op 18 april 1950 bijeen omdat ze bezorgd en in paniek waren over de toekomst van de toen nog autonome deelstaat Oost-Indonesië, waarvan de Molukken onderdeel vormden.

Massaal gingen vooral de christelijke Molukkers in Ambon-stad die week de straat op om te protesteren tegen de plannen van de eigen deelstaatregering om de autonomie weer in te leveren. Oost-Indonesië zou voortaan vanuit Jakarta worden bestuurd.

De Molukkers vonden het een schrikbeeld. ,,We gaan richting afgrond'', vond hun leider Soumokil, in het dagelijks leven procureur-generaal. Maar ze stonden vrijwel alleen. De nieuwe regering in Jakarta had in het eerste jaar van de onafhankelijkheid met enorm succes campagne gevoerd voor het afschaffen van het systeem van deelstaten. De ene na de andere regio was al uit dat systeem gestapt. Autonomie hadden ze niet nodig, dat was door Nederland opgedrongen om verdeeldheid te zaaien, vonden de nationalisten.

Diezelfde week besloten Molukse leiders om een zeer radicale daad te stellen. Ze riepen op 25 april 1950 een eigen republiek uit. Een dag later was er ook een eigen regering geïnstalleerd, die vooral bestond uit christelijke politici van het eiland Ambon. De Molukkers zouden op ramkoers gaan. Als hun deelstaatregering zich niet wenste te houden aan de afspraken uit 1949, waarin was bepaald dat Indonesië een federale staat zou zijn, dan hadden zíj het recht om zich te verzetten.

Het gevolg: een invasie van Indonesische troepen uit Jakarta, die de opstand kwamen neerslaan. Het eiland Ambon lag een half jaar lang in de vuurlinie van zware gevechten tussen de troepen van de Republiek der Zuid-Molukken en de troepen uit Jakarta. Een blokkade van de stad veroorzaakte grote voedseltekorten. Toen het leger Ambon in november had veroverd, verplaatste de strijd zich naar het noordelijker eiland Seram.

Er moeten duizenden doden zijn gevallen in dat rampjaar 1950, maar betrouwbare schattingen ontbreken. Ambon en Seram waren een uithoek van het wereldtoneel. Geen land van belang wilde de minirepubliek erkennen. De opstandige Molukkers werden voor gek verklaard om te breken met Indonesië, de modelleerling van het postkolonialisme. In 1951 arriveerden 12500 Molukkers, familie van voormalige militairen uit het koloniale leger Knil, in Nederland. Naar Ambon konden ze niet terug.

Pas in 1963 gaf de RMS zich definitief gewonnen, toen hun leider Soumokil op Seram werd gearresteerd. Hij werd ter dood veroordeeld en drie jaar later geexecuteerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden