Klassiek & Zo

De prins onder de tenoren is dood

Nicolai Gedda.Beeld TR beeld

Nu is hij dan toch echt heengegaan. De legendarische Zweedse tenor Nicolai Gedda werd in 2015 al eens doodverklaard door (b)roddeljournalist Norman Lebrecht. Necrologieën werden wereldwijd al fluks in elkaar gezet, toen een snuggere journalist die aan het bericht twijfelde belde met de tenor thuis in Zwitserland. Gedda nam op en meldde dat hij van niks wist. Voor zover hij kon nagaan was hij springlevend.

Maar nu is het dan toch echt zo. Op 9 februari werd Gedda's dood door zijn familie bevestigd. Hij bleek al een maand eerder te zijn overleden, maar zijn familie heeft dat geheim kunnen houden, zelfs voor sensatiepiranha's als Lebrecht.

Mijn eerbetoon aan de geweldige Zweedse tenor is aan de late kant. Gebrek aan ruimte in de krant en zo, maar aangezien hij toch allang beweend en begraven was, kan het nog best. Bovendien verdient Gedda het. Ik hoop wel dat de foto hierboven klopt, en dat het Gedda is die u ziet. In het Britse The Telegraph en in The New York Times werd bij zijn in memoriam aanvankelijk een portret geplaatst van Nikolai Ghiaurov, de beroemde Bulgaarse bas die al in 2004 overleed. Gaat Gedda eindelijk echt dood, gaat het alsnog mis.

Wonder

Nicolai Gedda was een wonder, de prins onder de tenoren. Een veelzijdiger tenor dan hij moet nog geboren worden. Of hij nu in het Frans, Duits, Italiaans of Russisch zong, het was altijd met perfect gevoel voor de taal en met een al even sublieme uitspraak. Het leek wel of stijlgevoel hem aangeboren was. Want al die verschillende nationale operascholen hebben hun eigen stijl, door Gedda steeds feilloos opgepikt.

Er zijn van die zangers die gedurende hun carrière eigenlijk nooit een noot 'fout' hebben gezongen, en Gedda was zo'n zanger. Dat kwam ook doordat hij zijn beperkingen kende. Hij probeerde ooit de titelrol in Wagners 'Lohengrin', maar na twee succesvolle uitvoeringen merkte hij een vermoeidheid in zijn stem die hij daarvoor nooit gevoeld had. Hij haalde de rol van zijn repertoire en raakte Wagner nooit meer aan.

Franse opera

Op zijn best was Gedda in Franse opera's. In 1961 zong hij op het Holland Festival de titelrol in Berlioz' 'Benvenuto Cellini'. Met Colin Davis legde hij die rol vast op plaat, een maatgevende interpretatie. Arnold in Rossini's 'Guillaume Tell' was nog zo'n vocale Mount Everest die hij moeiteloos beklom. En natuurlijk Nadir in Bizets 'Les pêcheurs de perles'. Die rol kwam hij in 1988 in Utrecht zingen. Wat een geluk dat ik erbij kon zijn, want een fabelachtige stem nestelt zich pas echt in je geheugen als je die live gehoord hebt. En de fijnzinnige uitvoering toen van Nadirs romance zal ik nooit vergeten. Er was geen andere tenor die een subtiel zilveren draadje geluid zo veel substantie kon geven.

En na dat geluksmoment kwam er onverwacht nóg een mogelijkheid Gedda live te horen, toen hij in 1997 op 72-jarige leeftijd een recital gaf in het Concertgebouw. Wonderbaarlijk was het. Alles zat nog op zijn stembanden - hoog, laag, hard, zacht en alle gradaties ertussenin. Het was het jaar dat hij definitief stopte met zingen. Hij heeft nog twintig jaar op zijn lauweren kunnen rusten. En lauweren waren het. Hij zong met alle groten der aarde. Callas, Caballé, Sills, Freni, Visjnevskaja en onze Deutekom. Die schreef in haar memoires dat Gedda niet alleen goddelijk zong, maar de aardigste en voorkomendste tenor was geweest met wie ze ooit samenwerkte. Amen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden