De president van Vietnam wordt oppermachtig

De uitvaart van Tran Dai Quang. Zijn waarschijnlijke opvolger Nguyen Phu Trong loopt rechts vooraan. Beeld Reuters

De nieuwe president van Vietnam leidt ook de Communistische Partij. Daarmee komt de politieke balans in gevaar.

Nguyen Phu Trong, de leider van de Communistische Partij die Vietnam bestuurt, is gisteren aan het parlement voorgedragen als de nieuwe president van het land. Vandaag moeten de volksvertegenwoordigers nog over zijn benoeming stemmen. Maar dat lijkt een formaliteit omdat er geen andere kandidaten zijn om Tran Dai Quang, die afgelopen maand overleed, op te volgen.   

Als partijleider was Trong (74) al de invloedrijkste politicus van het Aziatische land. Maar nu hij van plan is de functie te combineren met het presidentschap wordt hij Vietnams machtigste politicus in decennia. Alleen Ho Chi Minh, in de jaren vijftig en zestig de grondlegger van het verenigde Vietnam, ging hem voor in die rol.

Vietnam wordt sinds 1975 bestuurd door de Communistische Partij die geen oppositie duldt. De centrale macht ligt bij de vier hoogste leden van het politbureau: de leider van de communistische partij, de president, de premier en de voorzitter van het parlement. Nu het ernaar uitziet dat Trong twee van die posities gaat combineren komt er meer macht bij één persoon te liggen en treedt Vietnam in de voetsporen van China, waar Xi Jinping naast leider van de Communistische Partij ook president is.

Politieke balans

Signalen dat Trong uit is op meer macht waren al zichtbaar. Als partijleider begon hij vorig jaar een ongekend harde anticorruptie-campagne waarbij tal van prominente partijleden gevangenisstraffen kregen of uit de partij werden gezet omdat ze hun macht zouden hebben misbruikt. Verschillende functies die daarbij vrijkwamen werden ingenomen door vertrouwelingen van Trong.

Aanzetten om de functie van president te combineren met die van partijleider waren er ook al. Maar nu het zover is, komt de politieke balans in Vietnam in gevaar. Tot nu toe controleerden de vier hoogste leden van het politbureau elkaar en hielden zij elkaar op die manier in evenwicht. Dit informele systeem van ‘controleren en balanceren’ zal verzwakt of zelfs beschadigd worden als Trong niet één maar twee van de hoogste functies in het land zal bekleden, waarschuwde Vietnam-expert Carl Thayer onlangs in een opiniestuk.

Trongs macht zal bovendien toenemen omdat hij als president meer bevoegdheden krijgt, bijvoorbeeld als het gaat om het aanstellen of het ontslaan van ministers en andere kabinetsleden. Dissidenten in het land hebben reden om zich zorgen te maken. Onder Trongs leiding zijn milieu- en mensenrechtenactivisten de afgelopen twee jaar in toenemende mate geïntimideerd en gearresteerd. Volgens Amnesty telt Vietnam meer dan honderd politieke gevangenen. Trong zal zich mogelijk gesterkt voelen dat harde beleid door te zetten.

Zichtbaarder zal Trong sowieso worden, ook op het wereldtoneel waar hij als president geregeld zal aanschuiven bij topontmoetingen. Onduidelijk is of de functies van president en partijleider voorgoed zullen samensmelten, zoals in China. Want waar Xi Jinping president voor het leven lijkt te willen worden, daar zegt Trong in 2021 met pensioen te willen gaan. Mogelijk laat Vietnam de functies dan weer naast elkaar bestaan. Maar nu hij de macht heeft is er angst dat Trong de politieke koers voorgoed zal verleggen en een opvolger klaar zal stomen die in zijn autoritaire voetsporen kan treden.

Nguyen Phu Trong Beeld Reuters

Een conservatieve oud-journalist

De in 1944 geboren Nguyen Phu Trong begon zijn politieke carrière pas echt in 1996. Nadat hij bijna dertig jaar als journalist en (hoofd)redacteur bij het communistische tijdschrift Tap Chi Cong San had gewerkt, werd hij vicesecretaris bij het lokale partijcomité van Vietnams hoofdstad Hanoi. Na ook nog enkele jaren als secretaris bij datzelfde comité te hebben gediend stuwde Trong in 2006 door naar één van de hoogste politieke functies in het land: voorzitter van het parlement. In 2011 zette hij de volgende stap en werd hij leider van de Communistische Partij die Vietnam sinds 1975 bestuurt. 

De oud-journalist wordt gezien als een conservatieve partij-ideoloog die weinig op heeft met liberale politici in zijn land. Omdat hij zelf bekend staat als een onbevlekte en niet-corrupte politicus, krijgt Trong veel steun van partijgenoten in zijn harde campagne tegen corruptie.

In 2015 was hij de eerste Vietnamese partijleider die op bezoek ging bij een Amerikaanse president in het Witte Huis. Trong noemde zijn ontmoeting met Barack Obama destijds ‘vriendelijk, constructief, positief en eerlijk’.

Lees ook:

Vietnam legt kritische katholieken aan de leiband

Katholieken in Vietnam verzetten zich tegen de communistische regering, corruptie, politiegeweld en milieuvervuiling. De machthebbers stellen kritiek niet op prijs. 

Vietnam bloeit door het geld van migranten

Vietnamezen in het buitenland sturen jaarlijks 8,5 miljard euro terug naar het moederland. Daardoor groeit de Vietnamese economie sterk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden