De president komt maar niet op gang

Verenigde Staten De stemming over zijn zorgwet, morgen in het Congres, is een test voor Trumps krediet bij zijn eigen partij.

Wat een geweldige president hebben de Republikeinen toch aan Donald J. Trump. Toen hij gisteren een bezoek bracht aan de fractie in het Huis van Afgevaardigden, om die over te halen tot steun aan de nieuwe zorgwet, 'mepte hij de bal over de hekken', zei voorzitter Paul Ryan, geestelijk vader van die wet, na afloop. Hij trok die honkbalmetafoor nog even door: "Hij mepte de huid van de bal!"

Dat was de vorige dag wel anders, toen Trump politiek werd gevild door FBI-directeur James Comey. Die zei met zoveel woorden dat de president uit zijn nek twitterde, toen hij zei dat oud-president Barack Obama hem had laten afluisteren. En Comey bevestigde dat er een onderzoek loopt naar banden tussen Trumps campagne-organisatie en Rusland. Daarmee is Trump beland in de categorie presidenten die moesten regeren, terwijl er justitiële wespen om hun hoofd zoemden: Richard Nixon (Watergate), Bill Clinton (van alles, en uiteindelijk Monica Lewinsky).

Kan de president van de Verenigde Staten onder die omstandigheden - of zelfs onder betere - zijn taken aan?

Gisteren kwam Trump in ieder geval opdraven als partijleider. Een president heeft niets over het Congres te zeggen, maar hij kan Congresleden er wel aan herinneren dat een afkeurende tweet van hem iemand zijn herverkiezing kan kosten. "Ik weet je te vinden", bedreigde hij de tegenstanders van de zorgwet.

Maandagavond liet Trump in Kentucky weer zien waaraan hij zijn politieke macht ontleent, door in campagnesfeer een stadion vol aanhangers toe te spreken.

Maar het is de vraag hoelang zulk gejuich de groeiende twijfel kan overstemmen. Slechts 39 procent van de Amerikanen vindt dat Trump het goed doet, en dat is 10 procent minder dan een week geleden. Zijn gezag bij partijgenoten slinkt mee. Enkele Republikeinse Congresleden raden hem nu openlijk aan om Obama zijn excuses aan te bieden.

Trump zou zijn afkalvende reputatie kunnen opkrikken door de andere kant van zijn functie, die van regeringsleider, piekfijn uit te voeren. Maar ook dat gaat niet goed. In het Witte Huis woedt een interne strijd. Dat is te zien aan het grote aantal mensen dat opdraaft als Trump een bespreking heeft. "Iedereen is bang dat er aan zijn stoelpoten wordt gezaagd", hoorde website Politico.

Het getouwtrek ging eerst tussen een 'anti-Washington vleugel' die een kleinere overheid wil en een 'Washington-vleugel' van andere Republikeinen. Volgens de laatste berichten proberen die nu samen een gematigde 'New Yorkse vleugel' eronder te houden. En dan loopt er nog familie rond: schoonzoon Jared Kushner en sinds kort dochter Ivanka, die nu ook een kantoor in het Witte Huis heeft.

Gebrek aan vertrouwen levert ook problemen op voor Trumps ministers. In de VS vertrekken topambtenaren met de president die ze benoemde. Trump heeft er nog maar weinig vervangen. In februari verbood hij op het laatste moment de voordracht van een ervaren rot, Elliott Abrams, als rechterhand van minister van buitenlandse zaken Rex Tillerson. Hij had lelijke dingen over Trump gezegd.

Daarentegen heeft Trump op Buitenlandse Zaken wel een 'speciale adviseur' aangesteld. Ook andere ministeries hebben zo'n politieke waakhond, die ervoor moet zorgen dat de minister geen millimeter afwijkt van Trumps wensen. Eerdere presidenten deden dat nooit op deze schaal. Op Defensie wordt deze adviseur 'de commissaris' genoemd, alsof het departement zucht onder een communistisch regime.

Zowel politiek als bestuurlijk komt het presidentschap van Trump kortom op snelheid als een bus met vierkante wielen. Hoelang dat goed kan gaan, wordt mogelijk morgen duidelijk. Dan is in het Huis van Afgevaardigden de stemming gepland over de zorgwet, de vervanging van Obamacare die de Republikeinen zeven jaar lang beloofden. Als die er niet door komt, schat hoofdredacteur Rich Lowry van de conservatieve National Review, dan zullen president en partij zich afvragen wat ze aan elkaar hebben. De Amerikaanse politiek kan nog veel chaotischer worden.

Pagina 13

Laptop inchecken op vlucht naar VS

undefined

In het kort

Het presidentschap van Trump komt traag op gang; hij moet nog veel topfuncties invullen

De stemming over zijn zorgwet, morgen, is een test van de loyaliteit van zijn partij

Het FBI-onderzoek naar Russische invloed helpt ook niet

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden