De president is bekend, nu wordt het spannend

Bijzaken, en hun effect op de peilingen, domineren in het nieuws. (AP)

Media hebben vooral aandacht voor het spel in de Amerikaanse verkiezingen. Maar het gaat om de knikkers.

Als de geschiedenis van 2000 zich niet heeft herhaald, weet de wereld sinds enkele uren wie binnenkort de 44-ste president van Amerika wordt. De op basis van de talloze peilingen gedoodverfde favoriet Obama of toch McCain als verrassende winnaar. Hoe dan ook: de strijd is gestreden, de race gelopen. Het waren spannende en in enkele opzichten historische verkiezingen, maar ze zitten erop. Het is mooi geweest.

Nou ja, de komende dagen zal het nieuws van de verkiezingsstrijd misschien nog wat naijlen, maar de media zullen hun aandacht snel verleggen naar andere onderwerpen en plekken in de wereld. De media gaan over tot de orde van de dag. De presidentsverkiezingen van 2008 vormen binnen de kortste keren onderdeel van de geschiedenis. Ze liggen vanaf vandaag achter ons. En dat is merkwaardig, welbeschouwd.

Een pas op de plaats. Bij verkiezingen, zo is toch de noodzakelijke democratische fictie, spreken kiezers zich uit over gevoerd en toekomstig beleid. Met en door hun keuze geven kiezers aan wat zij denken over de gevolgde koers en of zij al dan niet een koerswijziging voorstaan. ’Tijd voor verandering’ en ’een ander beleid’, is zo goed als altijd het centrale thema van de uitdagers van de zittende macht. Natuurlijk spelen ook andere factoren dan alleen maar geleverde prestaties en beloofd beleid een rol in het keuzeproces, maar in theorie en praktijk is de inhoud voor vele kiezers medebepalend of zelfs doorslaggevend.

Die inhoud is de afgelopen weken hier en daar aan bod gekomen, maar heeft de berichtgeving over de strijd tussen Obama en McCain bepaald niet gedomineerd. In de media ging het vooral om de race tussen de twee kemphanen en de vraag wie als eerste de eindstreep van de 270 benodigde kiesmannen zou bereiken.

Er gingen dagen voorbij zonder dat inhoudelijke verschillen tussen de twee kandidaten werden beschreven en geanalyseerd, maar er was geen dag zonder prominente aandacht voor de peilingen.

Hoe stond het met de voorsprong van Obama, kwam McCain terug of verloor hij verder terrein, waar was het spannend en waar reeds beslist? Aldus ging de media-aandacht eerst en vooral naar het spel en kwamen de knikkers – de verschillen in beleidsvoorstellen en wat dat voor Amerika en de rest van de wereld zou betekenen– in de regel met ruime afstand op de tweede plaats.

Die aandacht voor het wedstrijdelement is begrijpelijk. Daarin zit het nieuws en in die strijd worden de acties ondernomen en vergissingen begaan die de krenten in de nieuwspap vormen. De presidentskandidaat die keer op keer hetzelfde gedegen verhaal vertelt over zijn belangwekkende inhoudelijke plannen, hoeft niet te rekenen op al te veel media-aandacht. Zijn boodschap is bekend – en oud nieuws is geen nieuws.

Dit heeft tot paradoxaal gevolg dat de boodschap die de kandidaat van het grootste gewicht acht, en dus tijdens de campagne voortdurend presenteert, niet de moeite waard wordt geacht om aandacht aan te geven. Het zijn zaken als de kosten van de kleding, een incident in een eerdere fase van de politieke loopbaan, een bizarre foto, een te lang aarzelen bij het beantwoorden van een vraag, die het nieuws gaan domineren. Of beter: waarvan direct wordt nagegaan wat het effect op de peilingen en de positionering in de race is.

Laat de journalisten die momenteel hun koffers pakken en op het punt staan Amerika te verlaten zich nog eens bezinnen op hun voornemen. Want eigenlijk is de strijd om het presidentschap het voorspel en wordt het pas werkelijk interessant en relevant als de nieuwe president zijn taken op zich neemt.

Als zoveel aandacht wordt besteed aan de vraag wie president wordt, doet dat er kennelijk wezenlijk toe. En het maakt uit wie in het Witte Huis zit.

Hoewel de macht en mogelijkheden van de machtigste man van de wereld in tal van opzichten beperkt zijn, wijst onderzoek uit dat de Amerikaanse president wel degelijk tracht om zijn inhoudelijke beloften na te komen. Dat lukt lang niet altijd, maar de cynicus die meent dat het er niet toe doet wie president is en dat beloften slechts loze praatjes zijn, heeft tot op grote hoogte ongelijk. Precies dat maakt het zo belangrijk dat de daden van de nieuwe president minstens zoveel aandacht verdienen als de race om het presidentschap.

Het mag niet blijven bij het plichtmatige verhaal over wat er zoal is gebeurd na de eerste honderd dagen van het presidentschap. Als de aandacht die de afgelopen weken en maanden is besteed aan de race naar het Witte Huis gerechtvaardigd was, dan is wat er vervolgens al dan niet aan beleid en beleidswijzigingen zichtbaar wordt toch zeker zo veel aandacht waard. Prima die aandacht voor de verkiezingen, maar het is beter als die aandacht gaat naar wat de nieuwe man op die hoge post werkelijk betekent voor Amerika en de rest van de wereld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden