De premier en de pietluttigheid: de pers kan het niet laten

In de vorige Margriet viel te lezen dat 'De wereld draait door' het favoriete tv-programma is van de premier. Maar sinds vrijdag weten we dat Mark Rutte ook niet voorbij 'Sesamstraat' zapt. Gevraagd naar de overstap van het kinderprogramma van het eerste net naar internet, bekende hij dat Bert en Ernie by far zijn favoriete personages zijn.

Om vervolgens moeiteloos drie van zijn lievelingssketches uit de mouw te schudden, compleet met bruggetjes naar de politiek. Zoals de scène waarin Bert en Ernie ('Urnie en Bert' zegt Rutte) taart eten. "Ernie geeft het kleinste stuk taart aan Bert, waarop Bert zegt: 'Je had mij het grootste stuk moeten geven.' Dan vraagt Ernie: 'Wat had jij dan gedaan?' Bert: 'Ik had jou het grootste stuk gegeven.' Ernie: 'Je hebt nu toch het kleinste stuk en ik het grootste? Dus het klopt precies.' Die gesprekken heb ik ook vaak met de PvdA", grijnsde Rutte van oor tot oor.

Rustig eten

Uitzonderlijk zijn zulke vragen allang niet meer. Zo werd Rutte ook al eens gevraagd welk team koningin Máxima tijdens de WK-voetbalwedstrijd Nederland-Argentinië zou aanmoedigen. En of het wel gepast was dat staatssecretaris Henk Bleker zijn vriendin had meegenomen op dienstreis. Het zijn soms tenenkrommende vragen, maar wie niet waagt wie niet wint, moeten de vragenstellers denken. Een antwoord weigert Rutte immers zelden of nooit.

Dat de pers die vragen überhaupt elke week aan de premier kan stellen, is met dank aan Rutte's voorganger Piet de Jong. Naar Amerikaans voorbeeld voerde De Jong in 1970 de persconferentie in na de vrijdagse ministerraad. Volgens de overlevering omdat hij niet wilde dat journalisten hem 's avonds thuis zouden bellen met vragen over het ministersoverleg. De KVP'er wilde na een week hard werken ongestoord met zijn gezin aan tafel kunnen.

Het had overigens maar weinig gescheeld of de persconferentie was maar een kort leven beschoren geweest. Dries van Agt wilde er eind jaren zeventig maar wat graag vanaf. "Ik vond de persconferenties een horreur", vertelde hij na zijn vertrek aan Vrij Nederland. "Horribel. Affreus. Vroeger hield onze Moeder, de Heilige Kerk, ons voor dat gedurende vier weken per jaar moest worden gevast om onszelf enig lijden op te leggen. Maar ik had geen vastentijd nodig: ik had veertig persconferenties per jaar."

Sigarenrook

Het was Gijs van der Wiel, toenmalig hoofd van de Rijksvoorlichtingsdienst, die Van Agt ervan overtuigde de persconferenties in stand te houden. Want anders zou het vast ook gedaan zijn met het wekelijkse televisiegesprek, een premierstraditie waar Van Agt meer aan hechtte. Zo is de persconferentie inmiddels bijna vijftig jaar vaste vrijdagse prik.

In de loop der jaren is er wel wat geschaafd aan de opzet. Nam De Jong nog plaats achter een tafel, sinds Balkenende staat de premier achter een katheder. En de sigarenrook die premiers als Joop den Uyl en Van Agt de zaal in bliezen, is passé. In ruil daarvoor kwamen tv-camera's die de vragensessies registreren. Die legden bijvoorbeeld vast hoe RTL-journalist Frits Wester dit najaar de persconferentie overnam om over gelekte Prinsjesdagstukken te vertellen.

Hetzelfde bleef de locatie: op een experiment onder Balkenende na altijd in perscentrum Nieuwspoort. Net als nu kon de sfeer ook vroeger behoorlijk informeel zijn.

Toen Den Uyl tijdens een uiteenzetting voor een journalist in de zaal niet meer te volgen was, riep deze: "Harder, ik kan u niet verstaan." "Dan moet u beter luisteren", zei de premier. "Nee", repliceerde de journalist ad rem, "u moet uw sigaar uit uw mond nemen als u met ons spreekt." En zo geschiedde.

Rutte's favoriete Sesamstraat-scènes

1. Ernie die paperclips verzamelt

2. Bert en Ernie die taart eten

3. Bert en Ernie op het strand

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden