De populisten in de Italiaanse regering vragen om vertrouwen

De Italiaanse president Sergio Mattarella (midden) met het nieuwe Italiaanse kabinet. Beeld AFP

Het ging niet vanzelf, maar Italië heeft een regering. De Vijfsterrenbeweging en Lega moeten het nu waarmaken. 

De poppetjes – vijf vrouwen en tien mannen – zijn bekend. Met de benoeming van de ministers vandaag is de nieuwe Italiaanse regering, van populistische snit, een feit. “Jullie moeten ons allemaal vertrouwen”, zei de nieuwe premier Giuseppe Conte vandaag tegen een groepje demonstranten dat voor het parlement tegen de komst van het nieuwe kabinet protesteerde.

Dat vertrouwen spraken populistische partijen in de rest van Europa in elk geval meteen uit. ‘Bravo voor de coalitie’, twitterde de leider van het franse Front National Marine Le Pen juichend. ‘Blijf sterk’, gaf Nigel Farrage, voorman van het Britse Ukip, als advies aan het Italiaanse kabinet.

Woorden van vertrouwen –weliswaar iets minder uitbundig – kwamen er ook uit Brussel. “We geloven erin dat de nieuwe regering in staat en bereid is om met de Europese partners en instellingen samen te werken”, zei de woordvoerster van de Europese Commissie Mina Andreeva vandaag.

Corrupt

Een heel ander geluid dan haar baas, Jean-Claude Juncker, een dag eerder liet horen. Italianen moeten harder werken, minder corrupt zijn en niet steeds naar de EU kijken als het land hulp nodig heeft voor zijn armere regio’s, was de boodschap die de voorzitter van de Europese Commissie toen aan de nieuwe regering leek mee te geven. Maar die opmerking zei Juncker vandaag ‘ten diepste te betreuren’. “President Juncker houdt van Italië”, zei Andreeva vandaag nog maar even voor de zekerheid om de Brusselse boodschap van vertrouwen kracht bij te zetten.

Ook bij beleggers lijkt de rust vooralsnog teruggekeerd. Eerder deze week reageerden ze nog wat paniekerig. Eerst op het nieuws dat de eurosceptische Paolo Savona beoogd minister van financiën was en vervolgens toen er geen overeenstemming kwam over een nieuwe regering en vervroegde verkiezingen dreigden. Maar vandaag stegen de koersen van de Italiaanse banken juist weer fors in waarde.

Migranten

Waarschijnlijk zijn migranten in Italië en hulporganisaties minder gerust op de komst van de nieuwe regering. ‘Italianen eerst’ is immers het motto van vicepremier en minister van binnenlandse zaken Matteo Salvini. Hij is van plan zo’n half miljoen illegale migranten Italië uit te zetten. Ook wil hij maatschappelijke organisaties die migranten helpen kritisch gaan bekijken.

Wat er precies terechtkomt van alle aankondigingen die de nieuwe regeringspartijen tijdens hun campagne deden, is onzeker. Veel hangt allereerst af van de samenwerking tussen de Lega en de Vijfsterrenbeweging. Heel soepel verliep die tot nu toe niet. Het regeerakkoord kwam pas na lange en moeizame onderhandelingen tot stand. Bovendien krijgen zij ook te maken met de oppositie. En die zal de kersverse regering er ongetwijfeld aan herinneren dat haar meerderheid in het parlement erg krap is.

Beeld AFP

Paolo Savona (81), Europese Zaken (geen partij)

Paolo Savona, eerder voorgedragen als minister van financiën maar afgewezen door president Mattarella, krijgt toch een prominente plek in het kabinet. Vraag is in hoeverre hij zijn scepsis ten opzichte van Europa de vrije loop kan laten in zijn nieuwe functie als relatiemanager met Brussel. Als academicus schreef hij mee aan geheime scenario’s voor een Italiaans vertrek uit de euro, bovendien staat hij bekend als fel anti-Duits. Savona heeft veel bestuurlijke en politieke ervaring, bij private banken en de Centrale Bank. In 1993 was hij al eens minister.

Beeld AFP

Lorenzo Fontana (38), Gezin en gehandicapten, Lega

Lorenzo Fontana, Europarlementariër, geldt als vertrouweling van Lega-leider Salvini. Op zijn twitteraccount staan geen functies maar wel dat hij katholiek is. Dat is te merken aan zijn opvattingen over ethische kwesties: hij is voorstander van het traditionele gezin en tegenstander van abortus en euthanasie – waarbij hij graag vergelijkingen trekt met het nazisme en communisme. Fontana maakt zich zorgen over het geringe aantal kinderen dat Italianen krijgen. In het blad Vita zei hij daarover: “Elk jaar verliezen we een stad ter grootte van Padua”.

Beeld AFP

Giovanni Tria (69), Financiën (geen partij)

Econoom Giovanni Tria gaat een van de belangrijkste en gevoeligste posten bekleden als hoeder van de centen. President Mattarella ging akkoord met zijn benoeming nadat hij eerder Paolo Savona had afgewezen wegens diens euroscepsis. Maar ook Tria staat kritisch tegenover Europa’s fiscale regels, die hij graag zou willen veranderen. Voorheen had hij flinke kritiek op Italiaanse regeringen die veel geld uitgaven – iets wat de nieuwe regering ook van plan is. Tria werkte eerder als consultant bij het ministerie van buitenlandse zaken en bij de Wereldbank.

Beeld AFP

Luigi Di Maio (31), Arbeid & industrie, Vijfsterren

De leider van de Vijfsterrenbeweging en grote winnaar van de verkiezingen moet in de regering genoegen nemen met het minister-  en vicepremierschap. Luigi Di Maio krijgt wel veel invloed op de uitvoering van hét lievelingsproject van Vijfsterren: de introductie van een gegarandeerd basis­inkomen van ruim 700 euro per maand. Daarmee hoopt hij de sociale zekerheid in Italië te versterken. Ook het milieu staat hoog in het vaandel bij de Vijfsterrenbeweging. Het is afwachten hoe dat doorwerkt in het industriebeleid dat Di Maio gaat voeren.

Beeld REUTERS

Matteo Salvini (45), Binnenlandse zaken, Lega

Legaleider Matteo Salvini is een slimme politieke speler. Eerst wist hij van de (toen nog) Lega Nord een landelijk aansprekende partij te maken door te kiezen voor populistisch-rechtse slogans als ‘Italië Eerst’. Daarna won hij als tweede partij de formatie: meer dan Vijfsterren wist Lega een stempel te drukken op het regeerakkoord. Als minister van binnenlandse zaken (hij is ook vicepremier) mag Salvini zich buigen over de campagnebeloften van zijn partij op het vlak van migratie. Zo beloofde hij 500.000 illegale migranten het land uit te zetten.

Lees ook: Toch een regering in Italië: Lega en Vijfsterren starten door

Er komt in Italië toch een regering van de Lega en de Vijfsterrenbeweging. En die wil, tegen de Europese begrotingsregels in, vele miljarden uitgeven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden