De populist en zijn kiezer

Listen you fuckers, you screwheads. Here is a man who would not take it anymore. A man who stood up against the scum, the cunts, the dogs, the filth, the shit. Here is a man who stood up.

Bovenstaand citaat komt uit de film 'Taxi Driver' van Martin Scorsese. Taxichauffeur Travis Bickle pikt het allemaal niet langer. Het tuig, de klootzakken, de honden, het vuil, de bagger... Hij gaat er iets aan doen.

Het is 40 jaar geleden dat deze klassieker werd uitgebracht. 'Taxi Driver' laat de onafwendbare afdaling in de hel zien van de door Robert De Niro gespeelde Travis Bickle, een eenzame jongeman van 26 in New York. Het enige wat we van hem weten is dat hij, naar eigen zeggen, in 1973 eervol ontslag heeft gekregen als marinier. Omdat hij niet kan slapen, gaat hij werken als taxichauffeur; dat is beter dan nachtenlang in pornobioscopen te zitten of in metro's en bussen rond te rijden. "Eenzaamheid achtervolgt me mijn hele leven al", zegt hij in een voice-over. "Er is geen ontsnappen aan. Ik ben Gods eenzame man."

In zijn taxi ziet Travis de smerigheid en obsceniteit van het New York van de jaren '70. "Alle dieren komen 's nachts naar buiten", horen we hem denken. "Op een dag komt er een echte regen die al het schuim van de straat spoelt."

Travis besluit die 'echte regen' zelf te worden, maar voordat het zover is, lukt het hem contact te krijgen met Betsy, een mooie, jonge vrouw die als vrijwilligster werkt voor de presidentscampagne van senator Palantine, een populistisch politicus die de slogan 'We are the people' gebruikt. Aan het contact komt snel een eind als Travis haar als avondje uit meeneemt naar een pornofilm. Niet lang daarna heeft hij senator Palantine als passagier in zijn taxi. Travis zegt op hem te zullen stemmen en spreekt de hoop uit dat hij het vuil van de stad door het fuckin' toilet trekt.

Intussen is Travis zich gaan bewapenen met een magnum .44-revolver, een .38-revolver, een .380-pistool en een .25-pistooltje dat hij letterlijk uit zijn mouw kan schudden. Hij leert het kindhoertje Iris kennen, gespeeld door de twaalfjarige Jodie Foster, en besluit haar uit de klauwen van haar pooier te redden, gespeeld door een diabolische Harvey Keitel.

Maar dan gebeurt iets wat in samenvattingen van 'Taxi Driver' vaak onvermeld blijft. Voorafgaand aan de beroemde, nooit overtroffen eindscène waarin Travis in Iris' bordeel een bloedbad aanricht, probeert hij tijdens een verkiezingstoespraak een aanslag te plegen op senator Palantine. Die mislukt omdat een Secret Service-man hem tijdig opmerkt, waardoor hij moet vluchten.

Die mislukte aanslag lijkt in tegenspraak met de sympathie die Travis eerder voor Palantine uitsprak. Is dat zo? Zoals je van een goed kunstwerk mag verwachten, laat 'Taxi Driver' hier ruimte voor interpretatie. Mijn eerste interpretatie is dat Travis via Palantine wraak wil nemen op Betsy. Een andere interpretatie is dat Travis geen vertrouwen in de politiek heeft. Misschien denkt hij dat populisten als Palantine opportunisten zijn, die alleen uit zijn op het pluche en hun beloften zullen breken zodra ze daarop plaatsgenomen hebben. Zo bezien hebben populisten misschien minder te vrezen van hun vijanden dan van hun kiezers, die altijd vinden dat ze niet ver genoeg gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden