De pootjes laten hangen

Arme Arbo-arts. Kriijgt hij mij als patiënt te beoordelen.

'Ik ken u toch? Van naam?'

Nu zit ik als werknemer voor hem op de stoel om te zien of ik wel ziek ben, hoe ziek ik ben, wanneer ik weer aan het werk zou kunnen - maar jaren geleden lagen we met elkaar overhoop over een werknemer. Want ik ben een werknemer, die functioneert als werkgever en hij, deze Arbo-arts, moest toen een oordeel vellen over 'mijn' werknemer.

'Stuur hem toch aan het werk.'

'Dat kan niet.'

'Waarom verklaart u hem niet gewoon gezond, zodat hij zich wel bij de lurven moet pakken, zó komt hij in de WAO terecht.'

'Als arts is dat niet verantwoord om hem aan het werk te sturen.'

En zo kwam onze medewerker in de WAO terecht. Een alcoholist, die met zichzelf, zijn familie en zijn collega's overhoop lag.

De echte problemen hadden niet zo veel met het werk te maken, maar met zichzelf. Maar dat alcoholisme mocht geen rol spelen in de beoordeling van de Arbo-arts.

Alleen als je stomdronken naar je werk komt en lallend je collega's lastigvalt, is alcoholisme een reden voor ontslag. Niet als het sluipend de arbeidsprestatie ondermijnt.

'Alcoholisme beschouwen we als een ziekte', legt de Arbo-arts me voor de zoveelste keer uit.

En zo moest ik aanzien dat de disfunctionerende werknemer met een zak met geld vertrok, terwijl de functionerende werknemers voor een schamel loon bleven doorwerken.

En dat was nog niet alles. De werknemer die disfunctioneerde omdat hij te slap was om zijn persoonlijke problemen aan te pakken, heeft een basisinkomen gekregen voor de komende twintig jaar.

Ja, hij wordt herhaaldelijk gekeurd, maar zullen de keuringsartsen ooit zeggen: wordt u maar schoonmaker, gaat u maar bejaarden wassen, wordt u maar thuishulp? Niet alleen alcoholist, ook te oud. Niemand zal hem aannemen: te duur vanwege de leeftijd.

Driehonderdduizend mensen zitten in de WAO vanwege psychische klachten, zeshonderdduizend vanwege lichamelijke problemen.

Misgun ik ze het WAO-geld? Sommigen, ja. Degenen die het zich al te gemakkelijk maken. In mijn ogen.

Zijn ze zwakker dan hun medeburgers? Beslist. Maar zwakker en zwakker is twee. Hoeveel mensen hebben niet ontzettend veel meer krachten in zich dan ze voor mogelijk houden? Meer mogelijkheden om een steentje bij te dragen aan hun directe omgeving, aan de maatschappij als geheel?

Zouden sommige WAO'ers (en sommige WW'ers) niet beter functioneren - puur omdat ze zouden moeten functioneren - als de beloning voor disfunctioneel gedrag niet zo groot zou zijn?

Want een beloning voor het laten hangen van de pootjes is het ook. Wie het er gemakkelijker bij laat zitten dan zijn buurman, ook al is dat nergens voor nodig, krijgt een financiële beloning, maandelijks uit te betalen.

Wie permanent ziek is moet permanent ondersteund worden. Maar hoe voorkom je als wetgever, als controlerend arts, als instelling die moet zorg dragen voor sociale zekerheid van mensen die langdurig ziek zijn dat de WAO (of de WW) niet tegen de persoon gaat werken, hem gevangen houdt in een positie van zwakte, die hemzelf, zijn omgeving en uiteindelijk de maatschappij gijzelt? De WAO is een zegen, maar is het voor sommigen, in hele bepaalde situaties - zoals voor mijn toenmalige werknemer - niet ook een fuik, die de persoon vastspijkert op zijn zwaktes en hem te weinig aanspreekt op zijn krachten?

De Arbo-arts en ik zien allebei wat het probleem is, maar de arts is eerlijk: 'Ik ga mijn baan niet op het spel zetten door de wet niet toe te passen. Als u iets wilt veranderen, moet u bij de politiek zijn.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden