De politieke opkomst van een Indiase 'haatpriester'

Priester-politicus Yogi Adityanath (l) met Amit Shah, leider van de Bharatiya Janata Party.

Een radicale priester is sinds kort premier van een belangrijke Indiase deelstaat. 'Een weerzinwekkende en onheilspellende ontwikkeling', oordeelt een commentator.

De politieke klasse in India is nog nauwelijks bekomen van de schok. Toen de regeringspartij BJP de verkiezingen won in de belangrijke deelstaat Uttar Pradesh ging vrijwel iedereen er vanuit dat de regering een gematigd kopstuk van de partij naar voren zou schuiven als chief minister van de staat. Maar in plaats daarvan koos premier Narendra Modi voor de radicale priester-politicus Yogi Adityanath.

Die staat bekend om zijn felle hindoe-nationalisme en zijn afkeer van religieuze minderheden. Zo hekelde Adityanath, kortweg 'Yogi' voor zijn aanhangers, moslims als "een tweepotige diersoort die gestopt moet worden". Hij wakkert spanningen met moslims veelvuldig aan en heeft zijn eigen jongerenbeweging, in feite een soort burgerwacht, die geregeld betrokken is bij geweld tegen moslims. "We bereiden ons allemaal voor op een religieuze oorlog", riep hij al eens tijdens een manifestatie.

De benoeming van Adityanath tot chief minister, ofwel premier, is van belang, omdat Uttar Pradesh met meer dan 200 miljoen inwoners de volkrijkste deelstaat van India is. Het leiderschap van de staat is vaak een opstapje naar een landelijke politieke carrière of zelfs het premierschap. Het aantreden van Adityanath is dan ook illustratief voor de opmars van het hindoe-nationalisme in India.

De 45-jarige Adityanath gaat doorgaans gekleed in saffraankleurige gewaden en is de hoofdpriester van een tempel in het district Gorakhpur in het noordoosten van Uttar Pradesh. Hij wordt aanbeden door zijn aanhangers, van wie velen in hem een soort reïncarnatie van een god zien, of zelfs een echte god. De geestelijke is een energieke man, die weet hoe hij zijn aanhangers moet opzwepen, vooral als hij weer eens vermeende wandaden van moslims op het oog heeft.

Zo zei Adityanath begin dit jaar, toen de Amerikaanse president Trump zijn inreisverbod voor mensen uit enkele moslimlanden aankondigde, dat India ook zo'n verbod moest invoeren 'om terrorisme te beperken'.

Ook beschuldigt hij moslims geregeld van een 'liefdesjihad'. Moslimmannen zouden samenspannen om hindoemeisjes te versieren, bekeren en trouwen, om zo het aantal moslims te vergroten. "Als moslims een hindoemeisje wegnemen, dan nemen wij honderd moslimmeisjes", riep hij in 2014 in een speech.

Opmerkelijk 

Wat de benoeming van Adityanath tot chief minister extra opmerkelijk maakt, is dat de Indiase premier Modi de afgelopen drie jaar juist afstand leek te nemen van zijn eigen hindoe-nationalistische verleden. Modi presenteerde zichzelf vooral als een economisch hervormer, een sterke leider, die het land moderniseert en de strijd aangaat met corruptie. Maar de aanstelling van Adityanath suggereert dat de premier zijn oude droom, om van het officieel seculiere India een echte hindoe-natie te maken, nog altijd hoopt waar te maken. Sommige Indiase analisten vermoeden zelfs dat de premier in de stokebrand-priester een mogelijke opvolger ziet.

Op Indiase tv-zenders kreeg de nieuwe deelstaatpremier de afgelopen maanden mede daarom veel aandacht. Journalisten deden vanuit Lucknow, de hoofdstadvanUttar Pradesh, verslag van Adityanaths pogingen de corruptie terug te dringen en zijn kennelijk ascetische manier van leven. De priester zou slapen op een harde matras op de grond en soms genoegen nemen met een appel als diner.

Zelf gaf Adityanath na zijn aantreden eind maart tegenstrijdige signalen af over zijn intenties. Aan de ene kant onthield hij zich van al te harde uitspraken. Hij benoemde zelfs een moslim in zijn deelstaatkabinet. En hij benadrukte zich te richten op de economische verbetering van het onderontwikkelde Uttar Pradesh. Zo zorgde hij er voor dat schulden van arme boeren werden kwijtgescholden. "Mijn regering zal er voor iedereen zijn, niet alleen voor een bepaalde kaste of gemeenschap", stelde hij.

Aan de andere kant stuurde hij kort na zijn aantreden zogenoemde 'anti-Romeo-teams' van de politie de straat op om de 'liefdesjihad' en onzedelijk gedrag van jongeren aan te pakken. Ook stuurde hij inspecteurs af op buffelslachterijen, die vaak worden gerund door moslims, onder meer om na te gaan of zij wellicht illegaal heilige koeien slachten. Heel wat slachthuizen werden vervolgens op allerlei gronden gesloten. Adityanath ondermijnde daarmee een miljardenbusiness en trof de moslimminderheid hard in de portemonnee.

Veel politieke analisten houden dan ook hun hart vast. De gezaghebbende columnist Pratap Bhanu Mehta noemt het aantreden van Adityanath een 'weerzinwekkende en onheilspellende ontwikkeling'. Volgens hem is het een consequentie van de toenemende dominantie van de hindoe-nationalisten. "Modi's opkomst heeft een hoop nare karakters macht gegeven", schrijft Mehta in een recente column in dagblad The Indian Express. "We hebben nog geen idee wat voor soort politiek hieruit voort zal komen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden