De politie runt een site op het darkweb. Mag dat?

Criminele marktplaats Hansa Market op een laptopscherm. De Nederlandse politie heeft Hansa Market overgenomen en onder controle gekregen. Beeld ANP

Door een obscure site open te houden legde de politie drugshandel bloot.

Onder regie van het Openbaar Ministerie speelde de politie 27 dagen lang voor beheerder van de marktplaats Hansa. In die krappe maand zagen de rechercheurs het gedrag van uiteindelijk 8000 bezoekers per dag, allemaal op zoek naar vooral drugs of gijzelsoftware. Politie en OM spreken van een stevige slag in de strijd tegen de misdaad. Vier vragen over deze opmerkelijke aanpak.

Gingen politie en OM niet een stap te ver door op de stoel te gaan zitten van twee opgepakte Duitse beheerders van Hansa?

Het OM zegt nadrukkelijk te hebben gekeken aan welke delicten de politie zich schuldig zou hebben gemaakt door Hansa niet gelijk dicht te gooien. Een nooit eerder vertoonde opsporingsmethodiek. Witwassen van crimineel vermogen en drugshandel waren de meest waarschijnlijke misdrijven die langskwamen op de site, nu Justitie vaststelde dat er via Hansa geen wapens en kinderporno werden verkocht.

De hele operatie doet vooral denken aan de zogeheten IRT-affaire uit 1993. Toen werden onder het toeziend oog van politie en Justitie drugs doorgelaten teneinde de top van de criminele organisatie van 'de erven van Klaas Bruinsma' te pakken te krijgen. Dat was een, op dat moment, volstrekt niet geaccepteerde opsporingsmethode. Knallende ruzies tussen vooral de politiekorpsen van Utrecht, Haarlem en Amsterdam waren het gevolg. De kwestie leidde uiteindelijk tot een parlementaire enquête onder leiding van Tweede-Kamerlid Maarten van Traa (PvdA).

De hele affaire leverde vervolgens afspraken over bijzondere opsporingsbevoegdheden op. Gedacht moet worden aan infiltratie (dit keer dus zelfs als beheerder van een site), het stelselmatig volgen van personen of het zich voordoen als verkoper. Wat zeker niet mag, is het uitlokken van een misdrijf. Het OM en de politie hebben zich daar niet schuldig aangemaakt, zo redeneert het OM. De drugshandel op Hansa liep al en was dus geen nieuwe, uitgelokte activiteit. En daarbij, Hansa handelde zelf niet in drugs, maar faciliteerde kopers en verkopers.

(Tekst loopt door onder afbeelding) 

Logo marktplaats Hansa Beeld ANP

Heeft de politie foute goederen doorgelaten?

Het OM is ervan overtuigd zich te hebben gehouden aan wat heet het 'doorlaatverbod', een verbod dat is ingesteld na 'Van Traa'. Er is volgens een woordvoerster van het OM veel gedaan om alle postpakketten met de gekochte drugs te lokaliseren en dat met behulp van de postbedrijven. Aan de buitenkant is niet te zien of een pakket via een Hansa-transactie komt. Het is dus heel lastig om de pakketten uit de poststroom te halen, maar een behoorlijk aantal is onderschept, aldus het OM.

De politie heeft beslag gelegd op 1158 bitcoins ter waarde van 2,7 miljoen euro. Wat gebeurt daarmee?

Ze worden binnen enkele dagen verkocht en dat om te voorkomen dat de bitcoins plots verdwijnen. Dat is al een keer eerder gebeurd. Oorzaak: het omvallen van het handelsplatform voor bitcoins Mt. Gox. Bitcoins kunnen, net als auto's, op beslag worden gelegd. De cryptomunt is namelijk geen geld maar een goed. De rechter heeft drie jaar geleden de bitcoin die status van goed gegeven. Het OM heeft een eigen 'portemonnee' gekregen voor bitcoins.

Wat gaat er nu gebeuren met de vele kopers en verkopers op Hansa Market?

Het grote belang van de Hansa-operatie is dat de opsporingsdiensten hebben getoond dat niet alleen in de echte maar ook in de virtuele wereld misdaad kan worden opgespoord. Dat signaal is belangrijker dan een eventuele vervolging van duizenden kopers en verkopers. De zwaarste gevallen zullen vermoedelijk wel vervolgd worden. Een 28-jarige man uit Krimpen aan de IJssel die vastgezet kon worden, is wegens persoonlijke omstandigheden vrij gelaten. Hij wordt verdacht van online drugshandel. Drie jongens van 17 jaar uit Gelderland zijn eveneens voor drugshandel aangehouden, maar zij zijn niet voorgeleid bij de rechter-commissaris.

Lees ook: Politie infiltreerde maand in online marktplaats voor drugs

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden