De plofkraak is terug van weggeweest

Plofkraak in Vinkel.Beeld ANP

Criminele bendes gebruiken zware explosieven als semtex om het geld in pinautomaten buit te maken.

In het Gelderse Terborg bliezen criminelen woensdagnacht een geldautomaat van de Rabobank uit de muur. De kluis openen en het geld stelen lukte volgens de politie niet. In Doetinchem moesten vorige maand woningen worden ontruimd nadat een plofkraak op een Rabobank-automaat veel schade aanrichtte. Criminelen gingen er toen wel met een onbekende buit vandoor.

De plofkraak is terug van weggeweest. De explosie in Terborg was de twintigste plofkraak die de Rabobank te verduren kreeg. En dat terwijl het even leek goed te gaan: nadat banken, het Openbaar Ministerie en de politie in 2013 samen maatregelen namen, liep het aantal plofkraken fors terug. In 2013 waren er 129 kraken, in 2014 nog 44, blijkt uit cijfers van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB).

Toen het in Nederland niet meer lukte, weken criminelen uit naar Duitsland. De zogenaamde Audi-bende zou hierachter zitten, een groep van ongeveer 250 Marokkaanse Nederlanders, die tientallen geldautomaten opblies.

Duitse banken schroefden daarop hun beveiliging op en sinds vorig jaar neemt het aantal plofkraken in Nederland weer toe. In 2016 waren het er 79, in 2017 in ieder geval al twintig; het precieze aantal wil de politie niet geven, maar de stijging zet door volgens de politie en de NVB. Nieuw is dat de bendes met zware explosieven werken zoals semtex, een relatief eenvoudig te verkrijgen springstof die in kleine hoeveelheid al enorme schade aanricht.

Tekst loopt door onder foto.

Ontplofte geldautomaat in Chaam.Beeld ANP

Beveiligers

"Het is een ware wedloop", zegt Rabobank-woordvoerder Margo van Wijgerden. "Banken doen van alles aan beveiliging. Daarop bedenken de criminelen weer wat nieuws." De bendes bewegen in golven. "ABN Amro en ING waren eerst aan de beurt. Nu hebben ze het gemunt op de Rabobank."

Vorige maand kondigde Rabobank maatregelen aan. Op verschillende plekken in het land waar mensen boven of naast een Rabobank-geldautomaat wonen, zijn automaten tijdelijk dicht. Bij andere automaten zet de bank 's nachts beveiligers in. Ook stelde ze automaten op sommige locaties 's nachts buiten gebruik, andere zijn aan de binnenkant beveiligd. Welke methoden ze gebruikt wil de bank niet zeggen. Eén manier is om geld met inkt onbruikbaar te maken als criminelen proberen de kluis te openen.

Volgens de politie wordt er meestal geen buit gemaakt. Hoe vaak een plofkraak wel slaagt, wil ze niet zeggen.

Rabobank is volgens Van Wijgerden niet in de eerste plaats bezorgd om het geld. "We willen zorgen dat niemand slachtoffer wordt van de explosies tijdens de plofkraken. Je slaapkamer zal maar boven de geldautomaat zitten."

Voor dat risico waarschuwde de NVG in maart ook. De schade aan panden loopt in de miljoenen. De kans dat er slachtoffers vallen is aanzienlijk. Alle banken kijken volgens NVG nu kritisch naar de locaties van hun geldautomaten.

Tekst loopt door onder foto.

Plofkraak in Dinxperlo.Beeld ANP

Wie anoniem wil blijven, betaalt gewoon contant

Jaar na jaar loopt het aantal cashbetalingen in Nederland terug. Sinds 2015 kiezen klanten van winkels, benzinestations en horeca vaker voor hun pinpas dan voor contant geld. Banken stimuleren pinnen, omdat het efficiënter en veiliger is. Maar volgens De Nederlandsche Bank (DNB) zijn er goede redenen om contant geld niet af te schaffen. En 70 procent van de Nederlanders is het daarmee eens.

De verschuiving van contant naar elektronisch betalen zet door. Was in 2010 65 procent van de betalingen cash, vorig jaar was dat nog 45 procent. Consumenten denken bij elektronisch betalen aan gebruiksgemak, snelheid en veiligheid.

Maar als contant betalen niet mogelijk is, zorgt dat soms voor hinder. Denk aan mensen zonder betaalpas of mensen met een visuele handicap. Budgetcoaches adviseren contante betalingen, om niet meer uit te geven dan je hebt. En er zijn situaties waarin iemand 'een gerechtvaardigd belang heeft anoniem te willen blijven', volgens De Nederlandsche Bank. De meeste consumenten denken bij contant geld aan privacy.

Ook voor de stabiliteit van het betalingsverkeer moet contant geld een alternatief blijven. Als het elektronische systeem niet werkt, door een storing of een hack, kan dat 'ontwrichtende maatschappelijke gevolgen' hebben, meldt De Nederlandsche Bank. Eten en drinken moet altijd contant af te rekenen zijn.

Genoeg redenen om 'voorzichtig' te willen zijn met het opgeven van contant geld als 'universeel bruikbaar toonbankbetaalmiddel', stelt De Nederlandsche Bank.

De gemiddelde consument heeft nog altijd 40,59 euro op zak. Juist 75-plussers, die volgens een doorsnee-aflevering van 'Opsporing verzocht' kwetsbaar zijn voor zakkenrollers, dragen met 66,82 euro de grootste hoeveelheden contant geld bij zich.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden