De plicht tot gelukkig zijn

Geluksprofessor Martin van Hees houdt vanavond in het Groningse Academiegebouw een lezing over ’De waarde van geluk’.

1

In de filosofie bestaat een eeuwenoude traditie die zegt dat de centrale waarde in het dagelijks leven de realisatie van geluk is. Wat is geluk?

„Er bestaan grofweg drie benaderingen. De eerste zegt dat geluk een mentale toestand is waarin je bepaalde positieve gevoelens en emoties hebt. Bij de tweede benadering gaat het over de beoordeling van je leven: hoe tevreden ben je met het leven dat je leidt? Deze benadering wordt vooral gebruikt in de sociale wetenschappen. De oude Grieken koppelen geluk aan de kwaliteit van leven: zij stellen dat je gelukkig bent als je je menselijke mogelijkheden, je talenten, ten volle ontwikkelt. Je ziet die traditie terugkomen in zelfhulpboeken die stellen dat je jezelf ’moet ontdekken’.”

2

Is het tegenwoordig gemakkelijker om gelukkig te zijn dan vroeger?

„In de jaren zestig ontstond de druk tot geluk. Sommigen zeggen dat mensen zich inmiddels bijna verplicht voelen om gelukkig te zijn. Je bent pas geslaagd als je gelukkig bent. Veel idealen uit de jaren zestig zijn gesneuveld, maar dit staat nog recht overeind.”

3

Welke zaken dragen bij aan geluk?

„Dat zijn deels klassieke zaken als een zekere mate van welvaart, gezondheid en vriendschap. Verder blijkt geluk bij de eerste twee invullingen relatief: het hangt er vanaf met wie je je vergelijkt. Als je een leuk inkomen hebt, aardig gezond bent en fijne vrienden hebt, maar je spiegelt je aan iemand die van alles nét iets meer heeft, ben je waarschijnlijk ongelukkiger dan iemand die per saldo minder verdient, een matige gezondheid heeft en nauwelijks vrienden, maar die zich meet met iemand die het slechter heeft.”

4

Bent u gelukkig?

„Het is lastig om te oordelen over je eigen geluk. Voor je geluk ben je deels afhankelijk van anderen.”

5

Hoe bedoelt u dat?

„Ik vind het een tikkeltje aanmatigend om over jezelf te zeggen: ik ben gelukkig. Geluk heeft immers die associatie van geslaagd zijn in het leven. Verder zijn niet alle vormen van geluk even waardevol. Iemand kan bijvoorbeeld zeggen: ja, ik ben gelukkig want ik hou van mijn vrouw en mijn kinderen doen het hartstikke leuk. Maar misschien veracht zijn vrouw hem wel en zijn zijn kinderen aan de drugs zonder dat hij dat weet. Tenslotte moet een oordeel over geluk een langere periode omvatten. Het gaat verder dan het euforische gevoel dat je kan overvallen nadat je een goede film hebt gezien of een mooi theaterstuk. Daarom moet je voorzichtig zijn met je uitspraken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden