De pit zit er nog goed in bij de oud-actievoerders

Tien jaar na de omwenteling in Zuid-Afrika zijn de Nederlandse activisten tegen de apartheid nog even fel als destijds. Bij de broeierige reünie gisteren waren de klapzoenen van herkenning de enig tekenen van verzoening.

AMSTERDAM - Zondagmiddag in de serre van Artis in Amsterdam. Driehonderd vooral blanke mannen en vrouwen, speuren naar bekende gezichten. Het boegbeeld van het Komitee Zuidelijk Afrika, Conny Braam, zit in het buitenland. Het andere gezicht van de toenmalige anti-apartheidsbeweging, Sietse Bosgra, is er wel: ,,Ik doe nu ook veel aan Irak, Vietnam en Palestina.''

De affiches zouden de voormalige strijders tegen de onderdrukking van de zwarte bevolking van Zuid-Afrika nostalgisch kunnen stemmen. Vooral de oproep voor een olieboycot 'Shell helpt Apartheid-terreur in Zuid-Afrika', met de bloedende Shell-schelp, zit in het geheugen van de gelijkstemden van weleer gegrifd. Maar weemoedige overpeinzingen zitten er niet in.

Meteen bij aanvang wordt al helder dat hier niet een gezellig gezelschap bij elkaar komt. Als het volkslied Nkosi Sikheleli Africa wordt gezongen door het Casa-Koor blijft het merendeel zitten. Dat komt doordat een aantal aanwezigen geen idee heeft dat het om de nationale hymne van Zuid-Afrika gaat. De andere zittenblijvers protesteren tegen wat er terecht is gekomen van het Regenboogland.

Eregast Abdul Minty merkt dat de Nederlandse anti-apartheidsstrijders hun kritische geest hebben behouden. De toenmalige voorman van de Britse beweging, nu in de top van de Zuid-Afrikaanse overheid, schetst de succesvolle boycot en interne strijd, die de blanken uiteindelijk dwong de dictatoriale macht af te staan. Vanuit de zaal reageert Paul Staal (Angola Comité) met een frontale aanval: ,,Waarom bestrijdt uw regering Mugabe in Zimbabwe niet?''

Minty zegt dat zijn leiders de bevolking helpen. Er zouden anders miljoenen Zimbabwanen van de honger sterven. Dat heeft niets te maken met steun aan Mugabe. ,,Moeten we onze buren laten doodgaan?'' vraagt hij. Minty vindt het terecht dat zijn president Mbeki blijft praten met Mugabe, om die over te halen zijn onderdanen beter te behandelen.

Peter Hermes van het Niza, het Nederlands instituut voor Zuidelijk Afrika, cynisch: ,,Met vermoorde leden van de oppositie, of mensen die hij heeft laten opsluiten, is het moeilijk een dialoog voeren.'' Minty: ,,Het is fout te zeggen dat wij geen oog hebben voor de mensenrechten en democratie in ons buurland. Het heeft geen zin het contact te verbreken.'' Met andere woorden: een internationale boycot, destijds nodig om het apartheidsregime te kraken, zien de huidige machthebbers van Zuid-Afrika voor Zimbabwe niet zitten.

Ook de ambassadeur van Zuid-Afrika in Nederland, Priscilla Jana, doet een duit in het zakje. ,,De oplossing van de problemen zal vanuit de bevolking van Zimbabwe moeten komen'', zegt ze. In de broeierige serre valt een ijzige stilte. Sietse Bosgra glimlacht. De pit van zijn voormalige medestrijders doet hem zichtbaar goed. Hun fanatieke stellingnames passen in het beeld dat hij -op verzoek van Mbeki- aan het schetsen is in een boek over de geschiedenis van de anti-apartheidsbeweging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden