De pil is uit, vrouwen experimenteren met anticonceptie op maat.

De anticonceptiepil is uit. Voor het eerst in de geschiedenis daalt het gebruik ervan in Nederland gestaag. Vrouwen zoeken naar alternatieven en knutselen soms hun eigen middelen in elkaar.

De markt voor anticonceptie is in beweging, constateren artsen en seksuologen. Het pilgebruik daalde tussen 2002 en 2005 met maar liefst 9 procent. Sinds twee jaar wordt hormonale anticonceptie voor vrouwen boven de 21 niet meer vergoed, wat een belangrijke verklaring is.

Vrouwen in Nederland zeggen bovendien vaak ’pilmoe’ te zijn. Fabrikanten spelen hierop in, met nieuwe anticonceptiemiddelen als een ring, pleister of staafje. De eerste twee worden zelf ingebracht of opgeplakt, de laatste moet door een arts worden geplaatst (zie kader). Die middelen zijn sterk in opkomst, blijkt uit cijfers van de Stichting Farmaceutische Kengetallen.

De productie van de morning-afterpil steeg eveneens het afgelopen jaar – met zo’n veertig procent, laten cijfers van Apothecon (de enige producent van de morning-afterpil in Nederland) zien. De ’noodpil’, zoals de morning-afterpil ook wel genoemd wordt, is sinds medio 2005 zonder recept verkrijgbaar.

Volgens medisch coördinator Melanie van Heijst van RutgersStimezo Zuid-Nederland is het fors toegenomen gebruik van de morning-afterpil daaraan toe te schrijven. Maar ook hebben vrouwen moeite met een correct gebruik van de anticonceptiepil. Zij vergeten nogal eens er een te slikken.

Dat het gebruik van de morning-afterpil zo toeneemt, is volgens haar geen directe reden tot zorg. „Medisch gezien is het niet zo bezwaarlijk om af en toe een morning-afterpil te slikken. Het levert geen gevaar op voor de gezondheid en heeft ook nauwelijks bijwerkingen.”

Van Heijst weet dat meisjes en vrouwen experimenteren met de morning-afterpil: zij knutselen ’de ochtend erna’ soms hun eigen middel in elkaar door acht tot tien gewone anticonceptiepillen te slikken. Dit kan effectief zijn tegen zwangerschap, zegt ze, al is de werking nooit op die manier onderzocht. Er zijn echter ook nadelen: „Je hebt veel meer last van bijwerkingen. Pijnlijke borsten, misselijkheid, vocht vasthouden.” Ook is er een licht verhoogd risico op trombose, omdat de gebruikster onnodig veel van het hormoon oestrogeen binnenkrijgt. In anticonceptiepillen zitten twee soorten hormonen, oestrogeen en een progestageen (het type kan per pil verschillen). De morning-afterpil bevat alleen een progestageen, waardoor het zelden bijwerkingen veroorzaakt.

Met medewerking van Eveline Brandt.

Vind maar eens een café waar géén clubjes meiden of vrouwen met elkaar praten over de laatste one-night stand of relatieperikelen. Het onderwerp seks is favoriet en bespreekbaar. Ook (nieuwe) anticonceptie komt daarbij aan bod.

„Het had best eens kunnen gebeuren, dat ik zwanger was geworden”, zegt Linda van Gorkum (23). ,,Meestal denk ik: het zal zo’n vaart niet lopen. Ik heb vast een engeltje op mijn schouder, want het is nog nooit misgegaan.” Linda heeft nu geen vaste relatie. „Bij one-night stands gaat het meestal om weekendavonden. De dag erna heb je een kater, en op zondag is de apotheek dicht. Kortom: ik ben vaak gewoon te lam om een morning-afterpil te halen.”

Vier jaar heeft Linda het anticonceptiestaafje Implanon gebruikt, maar daar had ze geen zin meer in. „Nu heb ik een lichte pil en plak ik m’n pilstrip op de spiegel, ik vergeet ’m nooit. Het was vooral het feit dat ik aankwam van de pil, waar ik stress van kreeg. Ruim een halfjaar lang heb ik geen pil geslikt, ook omdat het er niet van kwam om een recept te halen en ik kende Yasmin (pil met weinig hormonen, red.) nog niet.” Rosa Withaar (25, vaste relatie) gebruikt de NuvaRing. Ze heeft een keer of drie de morning-afterpil gebruikt. „Meestal omdat ik de pil was vergeten.” Ze herkent Linda’s verhaal wel. „Je bent uit, komt om vier uur thuis, dan denk je er niet altijd aan om de pil te slikken.” Maar het risico om zwanger te raken, neemt ze liever niet. „Ik wil nu geen kind – en mijn vriend ook niet – dus dan lijkt het me heel verstandig om de morning-afterpil te slikken.”

Eerst gebruikte Rosa de gewone morning-afterpil, maar een vriendin raadde haar aan drie keer drie gewone anticonceptiepillen te nemen. „Ik heb het natuurlijk wel eerst gecheckt bij mijn huisarts, en die zei dat er ongeveer hetzelfde in zit en dat het dus kon.” Last heeft ze er niet van gehad, die keer dat ze deze methode probeerde.

„Helemaal niks nemen na onveilige seks, vind ik echt heel stom. Ik trek die stress ook niet, van niet weten of je wel of niet zwanger bent.”

Dat de politiek een onderzoek is begonnen naar het gemakkelijk gebruik van de noodpil vindt Rosa onzin. „Bekijk het nou ’s van de andere kant. Dat ik de morning-afterpil slik als dat nodig is, vind ik júist mijn verantwoordelijkheid nemen. Het mag ook wel eens uit het clichéhoekje van de one-night stands worden gehaald. Ik heb het altijd binnen een relatie gebruikt en zie het echt als noodmiddel.” Het is altijd beter dan een ongewenste zwangerschap, vindt ook Linda. „Soms is het echt spelen met vuur wat ik deed, dan kun je beter nog maar een morning-afterpil slikken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden