De pijnlijke portemonnee zal de Reagan-Democraten weer in het eigen kamp terugbrengen

WASHINGTON - Super Tuesday is een belangrijk tussenstation in de Amerikaanse presidentsverkiezingen. In de zuidelijke staten zullen de Republikeinse en Democratische kiezers vandaag hun gedelegeerden aanwijzen voor de conventie die deze zomer de twee presidentskandidaten zal kiezen. Geen president sinds Kennedy heeft de race naar het Witte Huis gewonnen zonder de stemmen van de zuidelijke staten.

De Democraten worden in het zuiden met een bijna onoplosbaar probleem geconfronteerd. De Democratische kandidaat moet twee groepen kiezers te vriend houden, blanken en zwarten, met tegengestelde eisen. De arme blanke meerderheid is conservatief, religieus, nationalistisch en militant. Zij willen een president die met hen bidt in de kerk, de eenheid van het gezin predikt, abortus veroordeelt, misdadigers hard straft, voor de doodstraf is en tegen homoseksuelen.

Nog belangrijker is het dat hun presidentskandidaat zich tegen positieve discriminatie van zwarten uitspreekt. In een tijd van recessie en werkloosheid ervaren zij dat als onrechtvaardige discriminatie ten opzichte van blanken. Dat botst met de belangen van de grote zwarte minderheid waar de Democraten zich op richten.

Ronald Reagan heeft in de jaren tachtig met succes de basis van de Democraten in het Zuiden ondermijnd. De blanke zogenaamde Reagan-Democraten vonden dat de liberale Democraten uit het noorden hen in de steek lieten en zij waren gevoelig voor de conservatieve Republikeinse boodschap. Dat was in een tijd van economische voorspoed, waarin het niet zo zwaar woog dat conservatieve Democraten dwars lagen. Want de lagere middenklasse en arbeiders wilden, anders dan de Republikeinen, dat de overheid wel degelijk een taak heeft om hun maatschappelijke positie te verbeteren. Maar de moraal won het van de portemonnee, die toch al redelijk goed gevuld was.

Dit jaar is zij niet goed gevuld. Daarom zijn de Reagan-Democraten meer dan bij afgelopen verkiezingen bereid om te luisteren naar de economische boodschap van de kandidaten. Zij hebben vier jaar geleden op George Bush gestemd, omdat hij de opvolger was van Ronald Reagan, en omdat de Democraat Michael Dukakis niet tot hun verbeelding sprak. Maar het optimisme van het Reagan-tijdperk is voorbij. Nu staan de werkgelegenheid, de stijgende kosten van het dagelijks levensonderhoud en de enorme kosten van onderwijs en gezondheidszorg boven aan de agenda. De Republikeinen zullen net als in voorgaande jaren opnieuw proberen de Democraten te verdelen door te schelden op de 'liberalen' die met hun belastingcenten pornografie subsidieren. Zij zullen er wederom op wijzen dat de Democratische politiek van 'affirmative action' een vorm van omgekeerde discriminatie is. Maar professor Alan Abramovitz, verkiezingsdeskundige van de Emory Universiteit in Atlanta, gelooft dat de Democraten dit jaar een betere kans hebben dan de vorige keren, los van de vraag of Clinton dan wel Tsongas de Democratische kandidaat wordt: "Hoe meer de economie de verkiezingscampagne zal domineren, hoe beter de kansen van de Democraten zijn om dit keer de stem van de Reagan-Democraten terug te winnen" , zegt Abramovitz. Als de economie in de komende maanden weer wat aantrekt, zullen de Republikeinen met meer succes de Democratische kiezers kunnen verdelen. Het staat wel vast dat de Democraat Bill Clinton in de zuidelijke staten een meerderheid krijgt. Tsongas is de kandidaat van de gegoede middenklasse en van intellectuelen. Zijn pro-bedrijfsleven-boodschap slaat minder aan dan het populisme van Clinton, zelf een zuiderling, die de lagere middenklasse, de arbeiders en de zwarte gemeenschap meer aanspreekt. De schade die berichten over Clintons buitenechtelijke verhoudingen en het ontduiken van zijn dienstplicht in Vietnam hebben aangericht, is tot dusver beperkt gebleven.

Maar de campagnes van beide kandidaten hebben tot dusver maar heel weinig enthousiasme opgewekt bij het kiesvolk. Amerika lijkt in slaap te vallen van verveling bij campagnes die telkens weer op herhaling van zetten lijken. De opkomst bij de voorverkiezingen ligt rond de dertig procent van de kiesgerechtigden. Met name de zwarte bevolking, die vier jaar geleden in groten getale op haar kandidaat Jesse Jackson stemde, loopt niet warm voor Bill Clinton of Paul Tsongas.

In het Republikeinse kamp staat de overwinning van Bush vast. De vraag is opnieuw welk percentage in het Republikeinse kamp tegen de president zal stemmen. Rechts van Bush staan Buchanan en de voormalige Klu Klux Klan-leider David Duke. De laatste maakt weinig kans, omdat de meeste proteststemmen toch naar Buchanan gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden