interview

De piano als draaitafel

Matteo Myderwyk: 'Het klinkt allemaal wat minder rebels dan ik zou willen.' Beeld Jean-Pierre Jans
Matteo Myderwyk: 'Het klinkt allemaal wat minder rebels dan ik zou willen.'Beeld Jean-Pierre Jans

De jonge pianist Matteo Myderwyk nam zijn album in twee dagen tijd op. Zonder plan, wel met een doel.

Matteo Myderwyk was veertien toen hij in de Aldi tegen een keyboard aanliep. Hij zocht eigenlijk totaal iets anders in die supermarkt, wat precies, weet hij niet meer. Wel weet hij nog dat hij dat keyboard om de één of andere reden moest hebben.

Vanaf dat moment wilde hij alleen nog maar piano spelen. Dat Aldi-keyboard - Myderwyk (26) heeft hem nog steeds - kwam in zijn raamkozijn te staan. Hij leerde zichzelf piano spelen, eerst met psalmen en opwekkingsliederen die de domineeszoon uit Oudewater van huis uit mee kreeg. Niet lang erna kon hij een oude Yamaha-piano van een kerkkoor overnemen en kreeg hij een pianolerares die zijn talent herkende.

Onlangs verscheen zijn album 'To Move'. Vol geïmproviseerde, minimalistische stukken voor solo-piano, in twee dagen opgenomen. Het album is verschenen bij poplabel Excelsior Recordings, niet echt een huis voor jazz, klassiek, of geïmproviseerde muziek. Ze passen bij elkaar, zegt hij. "Als je meteen in je eigen hokje gaat zitten dan blijf je daar waarschijnlijk ook." En dat is het laatste wat Myderwyk als muzikant wil.

Hij geeft direct toe dat het rijkelijk laat is om op je veertiende met klassieke muziek te beginnen. Twee jaar nadat hij zijn eerste toets aanraakte, werd hij aangenomen voor de vooropleiding van het Tilburgse conservatorium. "De eerste jaren was flink aanpoten. Op school al ging ik elk tussenuur naar huis om piano te spelen. Dat is nog versterkt door die conservatoriumperiode, waar het normaal was dat je na je lessen tot 11 uur 's avonds achter je instrument kroop."

De grote meesters

Toen hij als zestienjarige begon aan zijn muziekopleiding was hij nog geïmponeerd door de grote klassieken: Bach, Mozart, Liszt. De grote meesters, die wilde hij spelen in de concertzalen. Acht jaar later rondde hij in Amsterdam zijn master geïmproviseerde muziek af, bij Harmen Fraanje, en schreef zijn scriptie over de katholieke componist Olivier Messiaen.

Die ontwikkeling ging na zijn afstuderen nog verder. "Ik was klaar met gecomponeerde muziek. Ik wilde meer vanuit ideeën werken dan vanuit papier, en zo mijn eigen muziek ontdekken. Na het conservatorium ben ik in Amsterdam in de freejazz-scene beland. Ik heb nog met Han Bennink en het Instant Composers Pool meegespeeld. Daar ervoer ik voor het eerste échte vrijheid - hoewel de naam 'freejazz' eigenlijk verkeerd is, want er zijn wel degelijk restricties. Zo moet je vooral geen akkoorden gaan spelen. Deed ik trouwens wel, eenmaal, voor de gein. Iedereen was helemaal met zijn eigen ding bezig, toen speelde ik heel zachtjes een E-mineur. Na afloop: 'Dat kun je echt niet maken, man!'"

Voor zijn album bivakkeerde Myderwyk twee dagen met een Steinway in Muziekgebouw Eindhoven. Er was geen vooraf uitgewerkt plan. Gewoon zitten, achter die vleugel, vier microfoons erop, en spelen. Meer Liszt, of Bennink? "Dan toch eerder Liszt - helaas. Het klinkt allemaal wat minder rebels dan ik zou willen.

"Hoewel: Bennink en Liszt waren allebei wel showpikkies. Liszt was echt een vrouwenverslinder - nu weet ik dat niet van Han Bennink, maar... De grap van klassieke muziek: het staat dan wel op papier, maar de componisten improviseerden. Het opschrijven ervan was vooral een werk-ding, om hun muziek te kunnen verkopen, net zoals je nu een album opneemt."

Beving

Als je in deze tijd bij een poplabel een album uitbrengt met minimalistisch, instrumentaal werk voor solo-piano, is het onontkoombaar dat de naam Joep Beving een keer valt. Het grote verschil - naast dat Myderwyk improviseert - is wat hij met 'To Move' wilde. Beving zoomt heel erg in op één akkoord, écht minimaal.

"Met mijn album wilde ik vastleggen wie ik zelf ben. Ik treed liever op dan dat ik in de studio zit, daarom heb ik het in mijn lievelingszaal opgenomen - de kleine zaal van het Muziekgebouw Eindhoven. Daarom speelde ik op mijn lievelingsvleugel - de Steinway. Eigenlijk zou ik op hun oude Steinway spelen, waar Menahem Pressler en al die anderen twintig keer op gespeeld hebben. Helemaal doorleefd, met ingespeeld mechaniek, waardoor die piano een beetje zong. Maar helaas: een maand voordat ik er ging opnemen, hadden ze in Eindhoven een nieuwe gekregen."

Van tevoren had hij wel wat ideeën, ritmes en akkoordenschema's waar hij wat mee wilde. "Maar neem bijvoorbeeld het stuk 'Leaving Time' - dat is volledig daar bedacht. Als ik dat terugluister, hoor ik wat ik op dat moment dacht: nu niet verprutsen, dit gaat nu wel heel lekker." Je hoort hem inderdaad zoeken - de essentie van de improvisatiemuzikant, denkt Myderwyk.

Geen matenstructuur

Hij is niet bang dat nu er een album is, zijn publiek vooral die stukken wil horen - wat een beetje indruist tegen het wezen van de improvisatiemuzikant. "Ik speel tussen werk van de plaat ook wel nieuwe nummers, die ik ter plekke uitwerk. Het is ook afhankelijk van de zaal en het publiek. Ik zal op een festival anders spelen dan in een zaaltje met zittend publiek. Het is ook weer zonde voor het publiek als je te véél aan het zoeken bent. Soms een tandje erbij, dan wat zachter, het is als een dj die live aan het mixen is."

Niet zo vreemd dus dat hij ook met elektronische muziek werkt: dance, techno, electro. "Er zit muzikaal weinig verschil tussen minimalistische pianomuziek of techno. Er is geen matenstructuur, het gaat maar door, het ene mixt in het andere - dat kan met piano net zo goed. Het voelt daarom heel natuurlijk om de ene keer met piano en dan weer met mijn synthesizers te spelen. Ik moet er niet aan denken om de komende veertig jaar hetzelfde te spelen op hetzelfde instrument. En zo'n Liszt - die maakte in zijn tijd ook gewoon muziek om op te dansen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden