De perverse Calimero

Sommige politici worden herinnerd, niet door hun daden maar door hun groteske stupiditeiten. Zoals Neville Chamberlain, die in 1938 verklaarde de vrede in Europa verzekerd te hebben door Tsjechoslowakije aan Hitler-Duitsland te verkwanselen.

Het is niet waarschijnlijk dat Van Aartsen erin zal slagen met zijn advies aan de Servische bevolking om nog eens door de electorale hoepel van Milosevic te springen, een plaats in dat rijtje te veroveren. Daarvoor is zijn politiek soortelijk gewicht gewoon te gering. Wat voor het ogenblik blijft hangen is de gedachte dat we het voorlopig moeten doen met een minister die een diepgaand gebrek aan inzicht in de politieke werkelijkheid paart aan een onschokbare eigendunk. Dat danken we aan het enige nationale belang dat in Nederland echt telt, het belang van de coalitiepartijen om de regeringscoalitie in stand te houden. Het bizarre resultaat was deze week dat de Tweede Kamer niet Van Aartsen nog eens aanviel maar premier Kok, die heel voorzichtig had beaamd wat het parlement in veel krachtiger termen over de minister van buitenlandse zaken had gezegd. Kok zou met zijn opmerking de 'eenheid van kabinetsbeleid' hebben aangetast. Maar dat probleem zou niet hebben bestaan als de Kamer gewoon de motie had aangenomen waarin Van Aartsen gevraagd werd zijn treurige advies in te trekken. Uit angst de coalitie op te blazen weigerden de regeringsfracties dat en om die lafheid te compenseren werd vervolgens premier Kok aangevallen.

De burger werd vervolgens verzekerd dat dit gedoe geen schade aan de internationale reputatie van Nederland doet. Over de grens wordt daarover wellicht anders over gedacht. Na de minister van buitenlandse zaken is nu ook de premier door de volksvertegenwoordiging beschadigd. De kamerleden ontkennen dit natuurlijk. Zij wijzen erop dat Van Aartsens advies in Belgrado 'geen stormen' heeft losgemaakt. Met andere woorden: waar maken we ons eigenlijk druk over. Precies dat maakt me bijna razend. Het komt erop neer dat het gebrek aan invloed van Nederland gebruikt wordt als verontschuldigende vrijbrief voor het verkondigen van allerlei flauwekul en onzin in het buitenland. Omdat we toch niets in de melk te brokkelen hebben, mag er maar wat aangerommeld worden. Maar onzin blijft onzin, flauwekul flauwekul.

Overigens staat deze perverse Calimero-houding (omdat we klein zijn, mogen we onzin verkopen) haaks op onze internationale pretenties, die deze week ook weer tot grote hoogten stegen. We gaan naar Eritrea, en we worden daar zelfs de leidende mogendheid. We worden onze eigen grote mogendheid, die het succes van de operatie moet garanderen. Baron Von Münchhausen kijkt met bewondering toe.

Bij alle opwinding over Kok, Van Aartsen en Eritrea kreeg deze week een voorstel niet de aandacht die het verdiende. Het was Melkerts idee om een volwaardige minister voor Europese zaken aan te stellen. Indirect bood hij, misschien onbewust, hiermee de belangrijkste bijdrage aan het debat over Van Aartsen, of meer in het algemeen, over de rol van de minister van buitenlandse zaken in het algemeen.

Zijn redenering is even simpel als logisch. Naarmate Europa belangrijker wordt, is een minister die de Europese politiek voor zijn rekening neemt des te noodzakelijker. Europese politiek is binnenlandse politiek en dus blijft er steeds minder buitenland over. Op termijn kunnen we het dus zonder minister van buitenlandse zaken. Zover ging Melkert natuurlijk net niet. Toch schetste hij een wenkend perspectief, dat des te aantrekkelijk wordt wanneer Europa nu ook nog een echt buitenlands beleid zou ontwikkelen. Dan zijn we voorgoed van blunderende ministers van buitenlandse zaken verlost.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden